ترجمۀ تفسیر المیزان ج 7

آيه داشتيم بر مى‌گرديم: مراد از «حكم» در جمله‌ ﴿إِنِ اَلْحُكْمُ إِلاَّ لِلَّهِ﴾ حكم تكوينى است، و اين جمله علت نفيى را كه در جمله‌ ﴿مَا عِنْدِي مَا تَسْتَعْجِلُونَ بِهِ﴾ بود، ذكر مى‌كند. و معناى آن به طورى كه از سياق كلام استفاده مى‌شود اين است كه: حكم تنها براى خدا است و بس. و مرا نمى‌رسد كه در بين خودم و شما حكم نموده و تقاضاى بيجاى شما را عملى نمايم و آيه و معجزه‌اى به غير قرآن برايتان بياورم.

و بنابراین معنا، جمله مزبور به طور كنايه، استعمال شده است، گويى كه مشركين با درخواست خود و اينكه بايد آيه‌اى بغير قرآن بياورى مى‌خواسته‌اند رسول خدا بين خود و آنان حكم نمايد، و شايد علت اينكه لفظ موصول (ما) و صله (تستعجلون) را در آيه بعدى تكرار كرده و فرموده: ﴿قُلْ لَوْ أَنَّ عِنْدِي مَا تَسْتَعْجِلُونَ بِهِ﴾ همين نكته باشد، و گرنه ظاهر سياق اقتضا داشت بفرمايد: «قل لو ان عندى ذلك - بگو اگر چنين اختيارى به دست من بود»، و از اينكه چنين نفرمود، بلكه جمله را تكرار كرد معلوم مى‌شود از جمله دوم، معناى ديگرى اراده كرده است. و بعيد نيست كه مراد از آيه در جمله اولى لازمه آيه، كه همان «حكم بر طبق سنت الهيه» است باشد، و مراد از آن در جمله دومى خود آيه و معجزه بوده باشد، احتمال هم دارد كه بر عكس باشد، يعنى مراد از آيه در جمله اولى معناى صريح آن و مراد از آن در جمله دوم معناى كنايى آن (آيه) بوده باشد.

﴿يَقُصُّ اَلْحَقَّ وَ هُوَ خَيْرُ اَلْفَاصِلِينَ﴾ از ميان هفت نفر قاريان قرآن، «عاصم»، «نافع» و «ابن كثير» كلمه «يقص» را با «قاف» و «صاد» مهمله (بى نقطه) قرائت كرده، و آن را از ماده «قص» گرفته‌اند كه به معناى بريدن چيزى است، هم چنان كه در آيه‌ ﴿وَ قَالَتْ لِأُخْتِهِ قُصِّيهِ﴾¹ به همين معنا آمده است. و ليكن بقيه قاريان، كلمه مزبور را با «قاف» و «ضاد» معجمه (با نقطه) قرائت كرده و آن را از ماده «قضا» گرفته‌اند، و اگر در قرآن‌هاى موجود حرف «يا» از اين كلمه حذف شده است، از نظر رسم الخط بوده، هم چنان كه در آيه‌ ﴿فَمَا تُغْنِ اَلنُّذُرُ﴾² حرف «يا» را از كلمه «تغن» حذف مى‌كنند.

البته براى هر كدام از اين دو قرائت وجهى و دليلى است. و ليكن از جهت معنا برگشت هر دو به يكى است، براى اينكه بريدن و جدا كردن حق از باطل لازمه قضا و حكم به