ترجمۀ تفسیر المیزان ج 6

آن را صحيح دانسته - و بيهقى در كتاب شعب همگى از ابى اميه شعبانى نقل كرده‌اند كه گفت: من آمدم نزد ابا ثعلبه خشنى و به او گفتم اين آيه را چه مى‌كنى؟ گفت كدام آيه؟ گفتم آيه: ﴿يَا أَيُّهَا اَلَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لاَ يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اِهْتَدَيْتُمْ﴾ گفت: به خدا سوگند من اين آيه را از شخص خبيرى پرسيدم، او گفت من از رسول الله (صلى الله عليه وآله و سلم) معناى آن را پرسيدم فرمود: معناى آيه ترك امر به معروف و نهى از منكر نيست، بلكه امر به معروف و نهى از منكر را بايد تحمل كنيد تا آنكه كار مردم به اطاعت از بخل و تبعيت از هوا و ترجيح دنيا بر آخرت و اعجاب هر صاحب رأى به رأى خود منجر شود كه در اينصورت بايد به حفظ خود كوشيده و از كار عوام كناره‌گيرى كنند، چون شما در پشت سر خود ايامى داريد كه بايد در آن ايام صبر را پيشه خود كنيد، صابرين در آن ايام كارشان به دشوارى كار كسى است كه آتش سرخ در دست گرفته باشد، و اجر كسانى كه در آن ايام عامل به وظيفه‌اند مانند اجر پنجاه نفر از كسانى است كه عملشان مثل عمل شما باشد¹.

مؤلف: و در اين معنا است روايتى كه ابن مردويه از معاذ بن جبل از رسول الله (صلى الله عليه وآله و سلم) نقل كرده، و اين روايت دلالت مى‌كند بر اينكه امر به معروف و نهى از منكر با اين آيه رفع نشده.

و در الدر المنثور است كه احمد و ابن ابى حاتم و طبرانى و ابن مردويه همگى از ابى عامر اشعرى نقل كرده‌اند كه در دل او و امثال او شبهه‌اى وارد شده بود كه بخاطر آن از آمدن خدمت رسول الله (صلى الله عليه وآله و سلم) و قيام به وظيفه و اشاعه و ترويج دين خود دارى كردند، پس از چندى شرفياب شد، حضرت فرمود: كجا بودى؟ و چرا و به چه عذرى در اين مدت حاضر نمى‌شدى؟ عرض كرد: يا رسول الله اين آيه را خواندم: ﴿يَا أَيُّهَا اَلَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لاَ يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اِهْتَدَيْتُمْ﴾ مى‌گويد رسول الله (صلى الله عليه وآله و سلم) فرمود: كجا مى‌رويد؟ يعنى معناى آيه اين نيست كه شما فهميده‌ايد بلكه آيه شريفه در اين مقام است كه بفرمايد اگر شما خود اهل هدايت باشيد ضلالت كفار شما را آسيب نمى‌رساند².

مؤلف: اين روايت هم همانطورى كه مى‌بينيد جواز ترك دعوت به حق را منحصرا مختص به كفار و مخالفين اصول عقايد دانسته، و اذهان را از اينكه خيال كنند آيه در مقام ترخيص ترك امر به معروف و نهى از منكر در فروع هم هست منصرف ساخته است، علاوه بر اينكه آيات وجوب دعوت و همچنين توابع آن يعنى آيات جهاد و امثال آن هم در اباى از