ترجمۀ تفسیر المیزان ج 6

آورند سپس پرهيز كرده و نيكويى كنند و خداوند دوست ميدارد نيكوكاران را (93).

بيان آيات‌

اين آيات به حسب سياق بى ارتباط به هم نيستند، و مثل اين است كه پشت سر هم يا يك دفعه نازل شده‌اند، و آيه آخرى بمنزله دفع توهمى است كه آن توهم را بعدا تفصيل خواهيم داد، به هر حال اين آيات همگى در مقام بيان احكام شراب هستند و در بعضى از آنها قمار و در بعضى ديگر انصاب و ازلام هم علاوه شده است، و ما سابقا در ذيل آيه‌: ﴿يَسْئَلُونَكَ عَنِ اَلْخَمْرِ وَ اَلْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِمَا إِثْمٌ كَبِيرٌ وَ مَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَ إِثْمُهُمَا أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِمَا﴾¹ در جلد اول و نيز در تفسير آيه: ﴿يَا أَيُّهَا اَلَّذِينَ آمَنُوا لاَ تَقْرَبُوا اَلصَّلاَةَ وَ أَنْتُمْ سُكَارىَ حَتَّى تَعْلَمُوا مَا تَقُولُونَ﴾²، در جلد چهارم از اين كتاب گفتيم كه اين دو آيه با آيه‌: ﴿قُلْ إِنَّمَا حَرَّمَ رَبِّيَ اَلْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَ مَا بَطَنَ وَ اَلْإِثْمَ﴾³ و آيه مورد بحث تا جمله‌ ﴿أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ﴾ اگر همه به هم منضم و يك جا در نظر گرفته شوند سياقهاى مختلفشان اين معنا را مى‌رساند كه شارع مقدس شراب را بتدريج تحريم فرموده است، نمى‌خواهيم بگوييم نخست نهى تنزيهى سپس نهى اعافه‌⁴ و در مرتبه سوم نهى كراهتى و در آخرين مرحله نهى تحريمى كرده تا سر از نسخ در آورد.

و نيز نمى‌خواهيم بگوييم بمنظور رعايت سياست در اجراى احكام دينى نخست نهى را بطور مبهم سپس روشن‌تر يا اول خفى و سپس صريح‌تر بيان فرموده تا كسى بگويد، كلمه «اثم» در آيه شريفه‌ ﴿قُلْ إِنَّمَا حَرَّمَ رَبِّيَ اَلْفَوَاحِشَ﴾ كه آيه‌ايست مكى و واقع در سوره اعراف به ضميمه‌ ﴿قُلْ فِيهِمَا إِثْمٌ كَبِيرٌ وَ مَنَافِعُ لِلنَّاسِ﴾ كه آيه‌ايست مدنى در سوره بقره يعنى اولين