ترجمۀ تفسیر المیزان ج 5

مشتبه شده، زيرا هم ثواب و پاداش‌هاى مادى و دنيوى نزد خدا است و هم پاداش‌هاى اخروى و با اين حال چرا كوته‌نظرى مى‌كنند و نظر خود را به آنچه پست و بى مقدار است مى‌دوزند و آنچه شريف‌تر و ارزشمندتر است نمى‌خواهند و حد اقل چرا هر دو نوع پاداش را نمى‌خواهند.

اين معنايى است كه بعضى از مفسرين براى آيه كرده‌اند، ليكن به نظر ما آنچه روشن‌تر از آيه فهميده مى‌شود اين است كه - و خدا داناتر است - مراد از ثواب دنيا و آخرت، سعادت دنيا و آخرت با هم باشد و سعادت دنيا و آخرت با هم تنها نزد خدا است، پس بنده خدا بايد به درگاه او تقرب بجويد، حتى آن هم كه سعادت دنيا و پاداش مادى را در نظر دارد بايد از خداى تعالى بخواهد.

چون سعادت دنيا و آخرت از غير مسير تقوا براى انسان حاصل نمى‌شود و تقوا هم جز از طريق عمل به احكام دين او حاصل نمى‌گردد، پس دين نيست مگر سعادت حقيقى بشر و با اين حال ديگر چگونه تصور دارد كه كسى جز از طريق افاضه خداوندى به ثوابى و پاداشى برسد؟ با اينكه تنها او سميع و بصير است، از حاجت خلق با خبر و بينا و دعاى آنان را شنوا است.

بحث روايتى (در ذيل آيات مربوط به احكام ارث و زنان و زناشويى و چند همسرى...)

در تفسير در المنثور است كه ابن جرير و ابن منذر از سعيد بن جبير روايت كرده‌اند كه گفت: در جاهليت رسم بر اين بود كه از بازماندگان ميت كسى ارث نمى‌برد مگر مردى كه به حد بلوغ رسيده باشد و بتواند مال ميت را سرپرستى نموده، در آن عمل كند (بطورى كه از بهره آن، عائله ميت اداره شود) و اما اطفال و همسر ميت هيچ ارثى نمى‌بردند، اين رسم در اسلام هم ادامه يافت تا آنكه آيات سوره نساء كه مربوط به مواريث است نازل شد و اين بر مردم گران آمد، گفتند: آخر بچه صغير كه نمى‌تواند و نمى‌داند در مال دخل و تصرفى كند چرا ارث ببرد و همسر ميت نيز همين طور، آيا اينها كه هيچ كارى از آنان ساخته نيست با مردى كه همه امور اموال ميت را اداره مى‌كند فرق ندارند؟ و در اين انتظار بودند كه حادثه‌اى آسمانى رخ دهد يعنى آيه‌اى ديگر نازل شود و حكم مزبور را نسخ كند ولى وقتى ديدند خبرى نشد با خود گفتند: اگر اين قانون بماند چاره چيست؟ چاره‌اى جز اين نيست كه آن را بپذيريم، آن گاه گفتند: خوب است از رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) بپرسيم، در پاسخشان آيه زير نازل شد: ﴿وَ يَسْتَفْتُونَكَ فِي اَلنِّسَاءِ قُلِ اَللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ وَ مَا يُتْلىَ عَلَيْكُمْ فِي اَلْكِتَابِ﴾ يعنى در اول همين سوره‌ ﴿فِي