ترجمۀ تفسیر المیزان ج 5

و معناى جمله اين است: «آنچه بر شما تلاوت مى‌شود، در كتاب است» و در حقيقت مى‌خواهد عظمت كتاب را برساند.

بعضى ديگر گفته‌اند: حرف «واو» در جمله: ﴿وَ مَا يُتْلىَ عَلَيْكُمْ﴾ نه عاطفه است و نه استينافى، بلكه «واو» سوگند است، نظير «واو» در جمله: «و الله» قسم است و جمله: ﴿فِي يَتَامَى اَلنِّسَاءِ﴾ بدل است از كلمه «فيهن» و معناى آيه چنين است كه: «بگو الله تعالى شما را در امور و احكام زنان فتوا مى‌دهد، سوگند به آنچه در كتاب در مورد ايتام زنان بر شما تلاوت مى‌شود كه خداى تعالى اين كار را خواهد كرد». اين بود نمونه‌اى از وجوهى كه مفسرين در اين آيه ذكر كرده‌اند كه تعسف و زور بودن آنها بر كسى پوشيده نيست.

در آيه مورد بحث زنان را توصيف كرده به: ﴿اَللاَّتِي لاَ تُؤْتُونَهُنَّ مَا كُتِبَ لَهُنَّ وَ تَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ﴾ و اين در واقع توصيفى است براى يتيم‌هاى اين زنان، مى‌فرمايد: «خداى تعالى براى شما بيان مى‌كند آنچه را كه در مورد ايتام زنان بر شما تلاوت مى‌شود، ايتام زنانى كه يتيم دار و مال دار و صاحب جمالند و شما حق آنان را كه خدا برايشان معين كرده نمى‌دهيد» و در اين توصيف اشاره است به اينكه در جاهليت اينگونه زنان چه نوع محروميتى داشتند، محروميتى كه باعث شد خداى تعالى آن احكام را به نفع آنان تشريع كند و سنت ظالمانه‌اى را كه مردم دوران جاهليت در مورد اينگونه زنان داشتند لغو نموده، زنان نامبرده را از آن تنگنا و مضيقه نجات دهد، چون در جاهليت رسم بود زنان يتيم دار و يا به عبارت ديگر شوهر مرده را اگر ارثى از شوهر قبليش براى ايتامش مانده بود مى‌گرفتند و دست ظالمانه خود را هم بر سر آن زن و هم بر اموال ايتام نهاده، اگر زن نامبرده صاحب جمال و حسن مى‌بود با او همخوابگى مى‌كردند و از جمالش كام مى‌گرفتند و در اموالش تصرفات دلخواهانه مى‌كردند و اگر زشت بود با او همخوابگى نمى‌كردند و نمى‌گذاشتند با مردى ديگر ازدواج كند تا اموالش را بخورند.

از اينجا دو نكته روشن مى‌شود: يكى اينكه مراد از جمله: ﴿مَا كُتِبَ لَهُنَّ﴾¹ كتابت تكوينى است كه همان تقديرهاى الهى است و يكى از آن تقديرها اين است كه زن و هر انسانى ديگر وقتى به سن ازدواج رسيد ازدواج كند، يكى ديگرش اين است كه هر كسى در مال خودش آزاد است تصرف نمايد و كسى مانع دخل و تصرف او در مال و اثاث او نشود، پس مردى كه از تصرف زنى در مال شخصيش و از ازدواج كردنش جلوگيرى كند، از چيزى جلوگيرى كرده كه