ترجمۀ تفسیر المیزان ج 3
جلد سوم کتاب تفسیر المیزان، شامل ترجمه و بیان آیات 1 الی 120 سوره آل عمران است. در جلد سوم تفسیر المیزان، علامه طباطبایی، ابتدا با بیان و تفسیر آیات 1 تا 6 سوره آل عمران، به توصیف هدف کلی این سوره و زمان و شرایط نزول آن اشاره میکند. اینکه در تمام آیات این سوره، مومنین به وحدت و آمادگی برای مقابله با دشمنان توصیه شدهاند؛ و معنا و مفهوم تمامی آیات سوره آل عمران در همین 6 آیه ابتدایی خلاصه شدهاند. از جمله مباحث و موضوعات مهمی که در این جلد و در ضمن بیان و تفسیر آیات 1 تا 120 سوره آل عمران آمده، عبارت است از: • معنی و منظور از عبارت «عذاب» در قرآن • چگونگی خلق شدن جنین و نوشتن سرنوشت او توسط فرشتگان و به اذن خدا • هدف از خلقت انسان و رسیدن انسان به کمال از راه خودشناسی و تربیت علمی و عملی • منشا اصلی آتش و سوختن دیگران در آتش آنها • معنی و منظور از شدیدالعقاب بودن پروردگار • زینت یافتن دنیا و متاع دنیوی در نظر انسان • پنج ویژگی ممتاز متقین از نظر قرآن • منحصر بودن خیر در وجود پروردگار • منظور از بیرون آوردن مرده از زنده و زنده از مرده • تقسیم بندی رزق و روزی بر دو نوع عام و خاص • بحث روایی پیرامون آیا ملک و حکومت بنی امیه را خدا به آنها داد؟ • جمله ای که دلیل بر مشروعیت «تقیه» است • معنای کلمه «آل» و منظور از عبارت «آل ابراهیم» و «آل عمران» • محال بودن تسلط یافتن شیاطین بر انبیا و ماجرای صاحب فرزند شدن حضرت زکریا در پیری • بحث روایتی پیرامون مادر حضرت مریم و زکریا • عمومی بودن بعثت حضرت عیسی و اختصاص یافتن رسالت او به سوی بنی اسرائیل • روایاتی در مورد برترین زنان عالم • روایاتی پیرامون چگونگی عروج حضرت عیسی به سوی آسمان • داستان مباهله و انطباق آیه مباهله با اهل بیت پیامبر • جواب خدا به سخنان یهودر در مورد تغییر قبله مسلمین از بیت المقدس به کعبه • داستان گفتگوی پادشاه حبش و مسلمانان مهاجر در حضور مشرکین مکه
مرتب سازی:
ترجمۀ تفسیر المیزان ج 3
207هم چنان كه خودش فرمود: ﴿أَ يَبْتَغُونَ عِنْدَهُمُ اَلْعِزَّةَ فَإِنَّ اَلْعِزَّةَ لِلَّهِ جَمِيعاً﴾1 و نيز فرموده: ﴿وَ لِلَّهِ اَلْعِزَّةُ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِلْمُؤْمِنِينَ﴾2.
تا اينجا آنچه گفتيم راجع به عزت حقيقى بود، و اما عزت غير حقيقى در حقيقت ذلت است، به شكل عزت.
هم چنان كه باز قرآن كريم مىفرمايد: ﴿بَلِ اَلَّذِينَ كَفَرُوا فِي عِزَّةٍ وَ شِقَاقٍ﴾3 و به همين جهت در دنبال همين آيه فرموده: ﴿كَمْ أَهْلَكْنَا مِنْ قَبْلِهِمْ مِنْ قَرْنٍ، فَنَادَوْا وَ لاَتَ حِينَ مَنَاصٍ﴾4.
ذلت هم در مقابل عزت احكامى مقابل احكام آن دارد، پس هر چيزى كه غير خدا تصور شود به خودى خود ذليل است، مگر آنكه خدا عزتش داده باشد. ﴿بِيَدِكَ اَلْخَيْرُ إِنَّكَ عَلىَ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ﴾
معناى «خير» و بيان اينكه اين كلمه افعل تفضيل نيست
اصل در معناى كلمه «خير» همانا انتخاب است، و اگر ما چيزى را خير مىناميم، بدان جهت است كه آن را با غير آن مقايسه مىكنيم، و يكى از آن دو را انتخاب نموده و مىگوئيم اين خير است، و معلوم است از بين چند چيز ما آن را انتخاب مىكنيم كه هدف و مقصد ما را تامين كند.
پس در حقيقت آنچه خود ما مىخواهيم خير است، هر چند كه ما آن را براى چيز ديگرى مىخواهيم، ولى خير حقيقى همان مقصد ما است، و آن ديگرى به خاطر مقصد ما خير شده است، پس خير حقيقى آن چيزى است كه به خاطر خودش مطلوب ما است، و اگر خيرش مىناميم چون در مقايسه با چيزهاى ديگر آن را انتخاب كرديم.
پس هر چيزى تنها وقتى «خير» ناميده مىشود كه با چيز ديگرى مقايسه شود، و نسبت به آن چيز مؤثر باشد، (و گرنه هر چيزى تنها خودش است، نه خير است و نه شر).
پس در معناى كلمه «خير» معناى نسبت به غير هم خوابيده، و به همين جهت است كه بعضى گفتهاند اصل كلمه خير «أخير» بوده، و ليكن اين حرف صحيح نيست، و اين كلمه
- آيا عزت را در نزد خود جستجو مىكنند؟ چه اشتباهى!! براى اينكه عزت همهاش مال خدا است. نساء، آيه 139.
- عزت مال خدا و رسول او و مؤمنين است. منافقون، آيه 8.
- نه بلكه كفار در عزتى خيالى و در دشمنى قرار دارند. ص، آيه 2.
- چه بسيار از اين امتها به خيال خود عزيز را ما هلاك كرديم، و در حال هلاكت بانگ و فرياد برآوردند، ولى ديگر وقت فرياد نبود. ص، آيه 3.