ترجمۀ تفسیر المیزان ج 3
جلد سوم کتاب تفسیر المیزان، شامل ترجمه و بیان آیات 1 الی 120 سوره آل عمران است. در جلد سوم تفسیر المیزان، علامه طباطبایی، ابتدا با بیان و تفسیر آیات 1 تا 6 سوره آل عمران، به توصیف هدف کلی این سوره و زمان و شرایط نزول آن اشاره میکند. اینکه در تمام آیات این سوره، مومنین به وحدت و آمادگی برای مقابله با دشمنان توصیه شدهاند؛ و معنا و مفهوم تمامی آیات سوره آل عمران در همین 6 آیه ابتدایی خلاصه شدهاند. از جمله مباحث و موضوعات مهمی که در این جلد و در ضمن بیان و تفسیر آیات 1 تا 120 سوره آل عمران آمده، عبارت است از: • معنی و منظور از عبارت «عذاب» در قرآن • چگونگی خلق شدن جنین و نوشتن سرنوشت او توسط فرشتگان و به اذن خدا • هدف از خلقت انسان و رسیدن انسان به کمال از راه خودشناسی و تربیت علمی و عملی • منشا اصلی آتش و سوختن دیگران در آتش آنها • معنی و منظور از شدیدالعقاب بودن پروردگار • زینت یافتن دنیا و متاع دنیوی در نظر انسان • پنج ویژگی ممتاز متقین از نظر قرآن • منحصر بودن خیر در وجود پروردگار • منظور از بیرون آوردن مرده از زنده و زنده از مرده • تقسیم بندی رزق و روزی بر دو نوع عام و خاص • بحث روایی پیرامون آیا ملک و حکومت بنی امیه را خدا به آنها داد؟ • جمله ای که دلیل بر مشروعیت «تقیه» است • معنای کلمه «آل» و منظور از عبارت «آل ابراهیم» و «آل عمران» • محال بودن تسلط یافتن شیاطین بر انبیا و ماجرای صاحب فرزند شدن حضرت زکریا در پیری • بحث روایتی پیرامون مادر حضرت مریم و زکریا • عمومی بودن بعثت حضرت عیسی و اختصاص یافتن رسالت او به سوی بنی اسرائیل • روایاتی در مورد برترین زنان عالم • روایاتی پیرامون چگونگی عروج حضرت عیسی به سوی آسمان • داستان مباهله و انطباق آیه مباهله با اهل بیت پیامبر • جواب خدا به سخنان یهودر در مورد تغییر قبله مسلمین از بیت المقدس به کعبه • داستان گفتگوی پادشاه حبش و مسلمانان مهاجر در حضور مشرکین مکه
مرتب سازی:
ترجمۀ تفسیر المیزان ج 3
206كه او را مجبور به كارى كند، البته اين هم هست كه آنچه خدا مىكند بر طبق مصلحت است، ﴿وَ تُعِزُّ مَنْ تَشَاءُ وَ تُذِلُّ مَنْ تَشَاءُ﴾
معناى «عزت» و «ذلت» و بيان اينكه عزت فقط از آن خدا و از ناحيه او است
كلمه «عزت» به معناى نايابى است، وقتى مىگويند فلان چيز عزيز الوجود است، معنايش اين است كه به آسانى نمىتوان بدان دست يافت، و عزيز قوم به معناى كسى است كه شكست دادنش و غلبه كردن بر او آسان نباشد، بخلاف ساير افراد قوم، كه چنين نيستند، زيرا عزيز قوم در بين قوم خودش مقامى دارد. در نتيجه هر نيرويى كه تك تك افراد دارند او داراى همه آنها است، ولى عكس قضيه چنين نيست، يعنى تك تك افراد نيروى او را ندارند، اين معناى اصلى كلمه است، ليكن بعدها در مورد هر چيز دشوارى نيز استعمالش كردند، مثلا گفتند: «عزيز على كذا» يعنى فلان حادثه بر من گران است.
هم چنان كه در قرآن آمده: ﴿عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ﴾1 و در آخر در مورد هر غلبهاى استعمال شد، مثلا گفتند: «من عزيز» كسى كه غلبه كرد، دار و ندار مغلوب را غارت نمود، در قرآن هم در اين معنا استعمال شده، آنجا كه فرموده: ﴿وَ عَزَّنِي فِي اَلْخِطَابِ﴾2 ولى معناى اصلى كلمه همان است كه گفتيم.
در مقابل اين كلمه، كلمه ذلت است كه در اصل لغت به معناى چيزى است كه دستيابى بدان آسان است، حال چه دستيابى محقق و چه فرضى، در قرآن كريم آمده: ﴿ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ اَلذِّلَّةُ وَ اَلْمَسْكَنَةُ﴾3 و نيز آمده: ﴿وَ اِخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ اَلذُّلِّ﴾4 و نيز فرموده: ﴿أَذِلَّةٍ عَلَى اَلْمُؤْمِنِينَ﴾5.
و عزت يكى از لوازم ملك است، عزت مطلق هم از لوازم ملك مطلق است، پس غير خدا هر كس سهمى از ملك و عزت داشته باشد خداى تعالى به او ارزانى داشته، و تمليكش كرده است، و مردم و امتى هم كه سهمى از عزت داشته باشند باز خدا به ايشان داده، پس عزت تنها و تنها از آن خدا است، و اگر نزد غير خدا ديده شود از ناحيه خدا است.
- رنج و ناراحتى شما بر پيامبر گران است و خلاصه او نمىتواند شما را ناراحت ببيند توبه، آيه 128.
- در محاجه بر من غلبه كرد. ص، آيه 23.
- ذلت و خوارى سرنوشت حتمى آنان شد. بقره، آيه 61
- پر و بال مسكنت و خوارى پيش پاى مادر و پدر بگستران. اسراء، آيه 24.
- در حالى كه ايشان در برابر مؤمنين ذليلند. مائده، آيه 54.