Name: ترجمه کتاب تفسیر المیزان ج 3 - علامه طباطبایی
Availability: InStock
Author: علامه آیت اللَه سیّد محمّد حسین طباطبائی

ترجمۀ تفسیر المیزان ج 3

203

پس او مالك همه است، هم چنان كه خودش فرمود: ﴿ذَلِكُمُ اَللَّهُ رَبُّكُمْ خَالِقُ كُلِّ شَيْ‌ءٍ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ﴾‍.¹
و نيز فرمود: ﴿لَهُ مَا فِي اَلسَّمَاوَاتِ وَ مَا فِي اَلْأَرْضِ﴾‍ آنچه در آسمانها و در زمين است از آن او است² و آياتى ديگر از اين قبيل كه دلالت دارند بر اينكه هر موجودى كه كلمه «چيز» بر او صادق باشد مخلوق و مملوك خدا است، ذاتش قائم به خدا است، و مستقل از او نيست، و چيزى نيست كه خدا را از تصرف در آن جلوگيرى كند، اين همان ملك (به كسره لام) است كه بيانش گذشت.
و اما اينكه او مليك و فرمانرواى على الاطلاق است، دليلش اطلاق مالكيت او نسبت به موجودات است، براى اينكه خود موجودات، بعضى مالك بعضى ديگرند مثلا سبب‌ها مالك مسبب‌هايند، و هر موجودى مالك قواى فعاله خويش است و قواى فعاله مالك فعل خويش است، مثلا انسان مالك اعضاى خويش و قواى فعاله خويش از گوش و چشم و غيره است. و اين قوا هم مالك افعال خويشند، و چون خداى سبحان مالك هر چيز است.
پس همو مالك همه مالك‌ها و مملوكها نيز هست، و اين همان معناى مليك است، پس او مليك على الاطلاق است، هم چنان كه خودش فرمود: ﴿لَهُ اَلْمُلْكُ وَ لَهُ اَلْحَمْدُ﴾‍³ و نيز فرموده: ﴿عِنْدَ مَلِيكٍ مُقْتَدِرٍ﴾‍⁴ و آياتى ديگر كه همه خدا را مليك على الاطلاق معرفى مى‌كند.
تا اينجا آنچه گفتيم در باره ملك و ملك حقيقى بود، و اما ملك و ملك اعتبارى نيز در مورد خداى تعالى صادق است، براى اينكه هر چيزى مالك هر چه هست خداى تعالى به او داده، و اگر خودش مالك آنها نبود نمى‌توانست تمليك كند، چون در اين فرض، دهنده چيزى بوده كه مالك آن نبوده و نيز به كسى عطا كرده بوده كه او هم مالك نبود، هم چنان كه خودش فرمود: ﴿وَ آتُوهُمْ مِنْ مَالِ اَللَّهِ اَلَّذِي آتَاكُمْ﴾‍.⁵
و او مليك به ملك اعتبارى هم هست، و مالك هر چيزى است كه در دست مردم
1. با شما هستم، اين اللَّه پروردگار شما است، كه خالق همه چيز است، و به همين دليل معبودى جز او نيست. مؤمن، آيه 62.
2. بقره، آيه 255.
3. تغابن، آيه 1.
4. قمر، آيه 55.
5. از مالى كه خدا به شما داده به ايشان بدهيد. نور، آيه 33.