ترجمۀ تفسیر المیزان ج 2
جلد دوم کتاب تفسیر المیزان، شامل ترجمه و بیان آیات 183 تا 286 سوره بقره و در ادامه‌ی جلد قبلی نگاشته شده است. در جلد دوم تفسیر المیزان، علامه طباطبایی، ابتدا به بیان و تفسیر آیات 183 تا 185 سوره بقره که در مورد روزه اند، میپردازد چرا که معتقد است این سه آیه باهم نازل شده اند. سپس، با بررسی کلماتی که در این آیه‌ها آمده‌اند، تسهیل امر روزه برای مؤمنین را شرح میدهد. پس از بیان مباحثی پیرامون روزه از همچون کیفیت روزه در ادیان و اقوام دیگر، ایشان وارد بیان و تفسیر آیات 186 تا 286 سوره بقره میشوند. تفسیری که مهم ترین موضوعات پوشش داده شده در آن به شرح زیر خواهد بود: • استحباب روزه در عاشورا و نقش بنی امیه در ابداع آن • روزه بر مسافر و مریض • هدف از نازل شدن قرآن در ماه رمضان و تدریجی یا دفعی بودن آن • نبی بودن و نماز خواندن پیامبر حتی پیش از اسلام • کیفیت روزه گرفتن پیامبر اسلام • شرایط استجابت دعا از نظر امام صادق • ماه های قمری و نقش مهم آنها در تنظیم امورات زندگی • خلقت بشر و فرضیه‌های غلط پیرامون تکامل بشر • گوناگونی علمی و ادراکی انسان‌ها • راه‌های اعمال قانون در جامعه • نخستین کتاب آسمانی و الهی بر روی زمین • مقصود از وجود انسان شرور در دنیا • جایگاه تفکر و تحقیق و تقلید و اطاعت در دین • جایگاه درک و شعور انسان از نظر ابن سینا • احکام طلاق، عده و شیر دادن زن مطلقه به فرزند خود • تعلق گرفتن فرزند به پدر یا مادر از نظر قرآن • وضعیت زندگی زنان در ملت های عقب افتاده و امتهای پیشرفته قبل از اسلام • تکلم خداوند • بررسی امکان یا عدم امکان جنزدگی و یا تسلط یافتن شیطان بر عقل انسان • احکام قرض و رهن و مسئله ربا • حق خدا بر بندگان و حق بندگان بر خدا • اولین وظیفه مومنین بعد از ایمان آوردن
ترجمۀ تفسیر المیزان ج 2
260اَلَّذِينَ يُضِلُّونَهُمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ﴾1.
و نيز فرموده: ﴿وَ لَيَحْمِلُنَّ أَثْقَالَهُمْ وَ أَثْقَالاً مَعَ أَثْقَالِهِمْ﴾2 و همچنين بعضى از اطاعتها هست كه مثل حسنات ديگران را به انسان منتقل مى‌كند، نه عين آنها را، و قرآن در اين باره فرموده: ﴿وَ نَكْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَ آثَارَهُمْ﴾3.
باز پاره‌اى از گناهان است كه باعث دو چندان شدن عذاب مى‌شود، و قرآن در اين باره فرموده: ﴿إِذاً لَأَذَقْنَاكَ ضِعْفَ اَلْحَيَاةِ وَ ضِعْفَ اَلْمَمَاتِ﴾4 و نيز فرموده: ﴿يُضَاعَفْ لَهَا اَلْعَذَابُ ضِعْفَيْنِ﴾5.
و همچنين پاره‌اى از طاعتها هست كه باعث دو چندان شدن ثواب مى‌شود، مانند انفاق در راه خدا كه در باره‌اش فرموده: ﴿مَثَلُ اَلَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اَللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِي كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ﴾6.
و نظير اين تعبير در دو آيه زير آمده: ﴿أُولَئِكَ يُؤْتَوْنَ أَجْرَهُمْ مَرَّتَيْنِ﴾7 ﴿يُؤْتِكُمْ كِفْلَيْنِ مِنْ رَحْمَتِهِ وَ يَجْعَلْ لَكُمْ نُوراً تَمْشُونَ بِهِ وَ يَغْفِرْ لَكُمْ﴾8.
علاوه بر اينكه به حكم آيه شريفه ﴿مَنْ جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا﴾9 بطور كلى كارهاى نيك پاداش مكرر دارد.
و نيز پاره‌اى از حسنات هست كه سيئات را مبدل به حسنات مى‌كند، و خداى تعالى
- تا تمامى وبال گناهان خود را و پاره‌اى از گناهان كسانى را كه بدون دليل گمراه كرده‌اند در روز قيامت به دوش بكشند. «نحل، آيه 35»
- حتما وزر و وبالهاى خود را با وزرهايى ديگر به دوش خواهند كشيد. «عنكبوت، آيه 13»
- آنچه خود كردند مى‌نويسيم، و آنچه اثر نيك هم باقى گذاشتند مى‌نويسيم. «يس، آيه 12»
- آن گاه دو برابر در زندگى و دو برابر در مرگ عذابت مى‌چشانديم. «اسرا، آيه 75»
- عذاب او دو برابر خواهد شد. «احزاب، آيه 30»
- مثل كسانى كه اموال خود را در راه خدا انفاق مى‌كنند مانند دانه‌اى است كه هفت سنبله مى‌دهد، و در هر سنبله صد دانه مى‌آورد. «بقره، آيه 251»
- اينان اجرشان را دو بار مى‌گيرند. «قصص، آيه 54»
- خدا از رحمت خود دو چندان به شما مى‌دهد، و برايتان نورى قرار مى‌دهد تا با آن نور مشى كنيد، و شما را مى‌آمرزد. «حديد، آيه 28»
- هر كس عمل خيرى كند ده برابر مثل آن را خواهد داشت. «انعام، آيه 160»