ترجمۀ تفسیر المیزان ج 2
جلد دوم کتاب تفسیر المیزان، شامل ترجمه و بیان آیات 183 تا 286 سوره بقره و در ادامه‌ی جلد قبلی نگاشته شده است. در جلد دوم تفسیر المیزان، علامه طباطبایی، ابتدا به بیان و تفسیر آیات 183 تا 185 سوره بقره که در مورد روزه اند، میپردازد چرا که معتقد است این سه آیه باهم نازل شده اند. سپس، با بررسی کلماتی که در این آیه‌ها آمده‌اند، تسهیل امر روزه برای مؤمنین را شرح میدهد. پس از بیان مباحثی پیرامون روزه از همچون کیفیت روزه در ادیان و اقوام دیگر، ایشان وارد بیان و تفسیر آیات 186 تا 286 سوره بقره میشوند. تفسیری که مهم ترین موضوعات پوشش داده شده در آن به شرح زیر خواهد بود: • استحباب روزه در عاشورا و نقش بنی امیه در ابداع آن • روزه بر مسافر و مریض • هدف از نازل شدن قرآن در ماه رمضان و تدریجی یا دفعی بودن آن • نبی بودن و نماز خواندن پیامبر حتی پیش از اسلام • کیفیت روزه گرفتن پیامبر اسلام • شرایط استجابت دعا از نظر امام صادق • ماه های قمری و نقش مهم آن‌ها در تنظیم امورات زندگی • خلقت بشر و فرضیه‌های غلط پیرامون تکامل بشر • گوناگونی علمی و ادراکی انسان‌ها • راه‌های اعمال قانون در جامعه • نخستین کتاب آسمانی و الهی بر روی زمین • مقصود از وجود انسان شرور در دنیا • جایگاه تفکر و تحقیق و تقلید و اطاعت در دین • جایگاه درک و شعور انسان از نظر ابن سینا • احکام طلاق، عده و شیر دادن زن مطلقه به فرزند خود • تعلق گرفتن فرزند به پدر یا مادر از نظر قرآن • وضعیت زندگی زنان در ملت های عقب افتاده و امتهای پیشرفته قبل از اسلام • تکلم خداوند • بررسی امکان یا عدم امکان جنزدگی و یا تسلط یافتن شیطان بر عقل انسان • احکام قرض و رهن و مسئله ربا • حق خدا بر بندگان و حق بندگان بر خدا • اولین وظیفه مومنین بعد از ایمان آوردن
ترجمۀ تفسیر المیزان ج 2
259لِبَعْضٍ أَنْ تَحْبَطَ أَعْمَالُكُمْ وَ أَنْتُمْ لاَ تَشْعُرُونَ﴾1.
و نيز بعضى از كارهاى نيك است كه اثر بعضى از گناهان را از بين مى‌برد مانند نمازهاى واجب كه به حكم آيه شريفه: ﴿وَ أَقِمِ اَلصَّلاَةَ طَرَفَيِ اَلنَّهَارِ وَ زُلَفاً مِنَ اَللَّيْلِ إِنَّ اَلْحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ اَلسَّيِّئَاتِ﴾2 باعث محو سيئات مى‌گردد و مانند حج كه به حكم آيه شريفه: ﴿فَمَنْ تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ فَلاَ إِثْمَ عَلَيْهِ وَ مَنْ تَأَخَّرَ فَلاَ إِثْمَ عَلَيْهِ﴾3.
و نيز مانند اجتناب از گناهان كبيره كه به حكم آيه شريفه: ﴿إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبَائِرَ مَا تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ﴾4 باعث محو سيئات مى‌شود، و نيز به حكم آيه شريفه: ﴿اَلَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَائِرَ اَلْإِثْمِ وَ اَلْفَوَاحِشَ إِلاَّ اَللَّمَمَ إِنَّ رَبَّكَ وَاسِعُ اَلْمَغْفِرَةِ﴾5 باعث محو اثر گناهان كوچك مى‌شود.
و نيز بعضى از گناهان است كه حسنات صاحبش را به ديگران منتقل مى‌كند، مانند قتل كه خداى تعالى در باره‌اش فرموده: ﴿إِنِّي أُرِيدُ أَنْ تَبُوءَ بِإِثْمِي وَ إِثْمِكَ﴾6 و اين معنا در باره غيبت و بهتان و گناهانى ديگر در روايات وارده از رسول خدا و ائمه اهل بيت (علیهم السلام) نقل شده، و همچنين بعضى از طاعتها هست كه گناهان صاحبش را به غير منتقل مى‌سازد، كه بزودى خواهد آمد.
و نيز بعضى از گناهان است كه مثل سيئات غير را به انسان منتقل مى‌كند، نه عين آن را، مانند گمراه كردن مردم كه به حكم آيه: ﴿لِيَحْمِلُوا أَوْزَارَهُمْ كَامِلَةً يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ وَ مِنْ أَوْزَارِ
- هان اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد صدايتان راى بلندتر از صداى پيامبر در نياوريد، آن طور كه با يكديگر داد و فرياد مى‌كنيد، و زنهار مواظب باشيد با اين رفتار اعمالتان ندانسته حبط نشود. «حجرات، آيه 2»
- نماز راى در دو طرف روز و پاره‌اى از شب بپا دار كه حسنات سيئات راى از بين مى‌برد. «هود، آيه 115»
- كسى كه دو روز زودتر و يا ديرتر برگردد گناهى بر او نيست. «بقره، آيه 203»
- اگر از گناهان كبيره‌اى كه از آن نهى شده‌ايد اجتناب كنيد ما سيئات شما راى محو مى‌كنيم. «نسا، آيه 30»
- كسانى كه از گناهان كبيره و فواحش اجتناب مى‌كنند، و تنها جرمشان گناهان كوچك است خدا آنان راى مى‌آمرزد، چون پروردگار تو آمرزشى وسيع دارد. «نجم، آيه 32»
- من مى‌خواهم كه تو با كشتن من گناهان خودت و گناهان مرا به دوش بگيرى. «مائده، آيه 34»