ترجمۀ تفسیر المیزان ج 2

و باز فرموده: ﴿وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلاَّ مَا سَعىَ وَ أَنَّ سَعْيَهُ سَوْفَ يُرىَ ثُمَّ يُجْزَاهُ اَلْجَزَاءَ اَلْأَوْفىَ﴾¹. 

و آياتى ديگر كه مى‌فهمانند بعد از مرگ، آدمى تنها است، و يگانه همنشين او عمل او است، و ديگر اثرى از احكام دنيوى را در آنجا نمى‌بيند، و ديگر زندگى اجتماعى و بر اساس تعاون ندارد، و از آن علوم عمليه‌اى كه در دنيا به حكم ضرورت مورد عمل قرار مى‌داد اثرى نمى‌يابد، و كيفيت ظهور عملش در آنجا و ظهور و تجسم جزاى عملش طورى است كه با زبان نمى‌شود بيان كرد. ﴿كَانَ اَلنَّاسُ أُمَّةً وَاحِدَةً﴾

معناى كلمه «امت»، ريشه و موارد استعمال آن‌ 

كلمه (ناس) معنايش معروف است، و آن عبارت است از افرادى از انسان كه دور هم جمع شده باشند، امت هم بهمين معنا است ولى گاهى اطلاق مى‌شود بر يك فرد، هم چنان كه در آيه شريفه: ﴿إِنَّ إِبْرَاهِيمَ كَانَ أُمَّةً قَانِتاً لِلَّهِ﴾² و گاهى بر زمان نسبتا طولانى نيز اطلاق مى‌شود، مانند آيه: ﴿وَ اِدَّكَرَ بَعْدَ أُمَّةٍ﴾³ و آيه: ﴿وَ لَئِنْ أَخَّرْنَا عَنْهُمُ اَلْعَذَابَ إِلىَ أُمَّةٍ مَعْدُودَةٍ﴾ ⁴. 

و نيز گاهى اطلاق مى‌شود بر ملت و دين هم چنان كه بعضى از مفسرين كلمه امت را در آيه شريفه: ﴿إِنَّ هَذِهِ أُمَّتُكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَ أَنَا رَبُّكُمْ فَاتَّقُونِ﴾⁵ و نيز در آيه: ﴿إِنَّ هَذِهِ أُمَّتُكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَ أَنَا رَبُّكُمْ فَاعْبُدُونِ﴾⁶ به اين معنا گرفته‌اند. 

و اصل كلمه (امت) از ماده «ام - يام» گرفته شده كه به معناى قصد است، و اگر بر جماعت اطلاق شده بر هر جماعتى اطلاق نشده، بلكه بر جماعتى اطلاق مى‌شود، كه افراد آن داراى يك مقصد و يك هدف باشند، و اين مقصد واحد رابطه واحدى ميان افراد باشد و بهمين جهت توانسته‌اند اين كلمه را بر يك فرد هم اطلاق كنند، و همچنين در ساير موارد اطلاقش معناى قصد رعايت شده.