ترجمۀ تفسیر المیزان ج 2

اَلنَّاسِ﴾، و از اين مقابله فهميده مى‌شود كه وصف در اين جمله نيز در مقابل وصف آن جمله است يعنى همانطور كه مراد از جمله: ﴿وَ مِنَ اَلنَّاسِ مَنْ يُعْجِبُكَ﴾ بيان اين معنا است كه در آن عصر و آن ايام مردى وجود داشته كه به گناهان خود افتخار مى‌كرده، و عزت مى‌فروخته، و از خودش خوشش مى‌آمده، و به ظاهر دم از صلاح مى‌زده، در حالى كه در دل نقشه دشمنى مى‌كشيده، مردى بوده كه از رفتارش چيزى جز فساد و هلاك عايد دين و انسانيت نمى‌شده. 

همچنين از جمله: ﴿وَ مِنَ اَلنَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ﴾، نيز فهميده مى‌شود در آن روز مردى وجود داشته كه جز به پروردگار خود نمى‌باليده، و جز به دست آوردن رضاى خداى تعالى هيچ هدفى را دنبال نمى‌كرده، مردى بوده كه رفتارش امر دين و دنيا را اصلاح مى‌كرده، و به وسيله او حق احقاق مى‌شده، و عيش انسانها پاكيزه مى‌شده، و بشر از بركات اسلام برخوردار مى‌شد. 

با اين بيان ارتباط ذيل آيه با صدر آن به خوبى روشن مى‌گردد، و معلوم مى‌شود كه چرا در ذيل آيه فرموده: ﴿وَ اَللَّهُ رَؤُفٌ بِالْعِبَادِ﴾، خدا نسبت به بندگان رؤوف است ؟چون وجود چنين فردى در ميان انسانها خود رأفتى است از خداى سبحان به بندگانش آرى اگر مردانى داراى اين صفات بين مردم و در مقابل آن دسته ديگر از مردان منافق و مفسده‌جو وجود نداشتند، اركان دين منهدم مى‌شد، و در بناى صلاح رشاد سنگى روى سنگ قرار نمى‌گرفت. 

اما خداى تعالى همواره آن باطل‌ها را به وسيله اين حق‌ها از بين برده، و افساد دشمنان دين را به وسيله اصلاح اوليااش تلافى و تدارك مى‌كند، هم چنان كه خودش فرموده: ﴿وَ لَوْ لاَ دَفْعُ اَللَّهِ اَلنَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَهُدِّمَتْ صَوَامِعُ وَ بِيَعٌ وَ صَلَوَاتٌ وَ مَسَاجِدُ يُذْكَرُ فِيهَا اِسْمُ اَللَّهِ كَثِيراً﴾¹، و نيز فرموده: ﴿فَإِنْ يَكْفُرْ بِهَا هَؤُلاَءِ فَقَدْ وَكَّلْنَا بِهَا قَوْماً لَيْسُوا بِهَا بِكَافِرِينَ﴾². 

پس فسادى كه در دين و دنيا راه پيدا مى‌كند، از ناحيه عده‌اى از افراد است كه جز خودپرستى هواى ديگرى بر سر ندارند، و اين فساد و شكافى كه اينان در دين ايجاد مى‌كنند جز باصلاح و اصلاح آن دسته ديگر كه خود را به خداى سبحان فروخته و در دل جز به پروردگار خود نمى‌انديشند پر نمى‌شود، و زمين و زمينيان به صلاح نمى‌گرايند، و خداى تعالى اين معامله سودمند خود را در آيه شريفه: ﴿إِنَّ اَللَّهَ اِشْتَرىَ مِنَ اَلْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوَالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ اَلْجَنَّةَ