ترجمۀ تفسیر المیزان ج 1

شفاعت شامل جمعى از گنه‌كاران شده، و آنان را از آتش نجات می‌دهد، براى اينكه كلمه: (فى جنات) الخ، در اين آيات آمده، و اين كلمه استقرار در بهشت را مى‌رساند. و نيز جمله: (ما سلككم) الخ، در آن هست، كه از ماده سلوك، و بمعناى داخل كردن است، البته نه هر داخل كردنى، بلكه داخل كردن با نظم و با رديف خاص، (نظير داخل كردن نخ در دانه‌هاى تسبيح، كه از كوچك‌ترها گرفته تا بزرگ و بزرگترها همه را نخ مى‌كشند) پس در اين تعبير معناى استقرار هست، و همچنين در جمله (فما تنفعهم)، چون كلمه (ما) براى نفى حال است، (دقت بفرمائيد). 

و اما نشاه برزخ، و ادله‌اى كه دلالت مى‌كند بر حضور پيامبر (صلى الله عليه وآله و سلم) و ائمه (علیه السلام) در دم مرگ، و در هنگام سؤال قبر، و كمك كردن آن حضرت در شدائد، كه رواياتش بزودى در ذيل آيه: ﴿وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ اَلْكِتَابِ إِلاَّ لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ﴾¹ خواهد آمد، ربطى بشفاعت در درگاه خدا ندارد. 

بلكه از قبيل تصرف‌ها و حكومتى است كه خداى تعالى بايشان داده، تا باذن او هر حكمى كه خواستند برانند، و هر تصرفى خواستند بكنند، هم چنان كه در باره آن فرموده: (﴿وَ عَلَى اَلْأَعْرَافِ رِجَالٌ يَعْرِفُونَ كُلاًّ بِسِيمَاهُمْ وَ نَادَوْا أَصْحَابَ اَلْجَنَّةِ أَنْ سَلاَمٌ عَلَيْكُمْ لَمْ يَدْخُلُوهَا وَ هُمْ يَطْمَعُونَ﴾، تا آنجا كه مى‌فرمايد ﴿وَ نَادىَ أَصْحَابُ اَلْأَعْرَافِ رِجَالاً يَعْرِفُونَهُمْ بِسِيمَاهُمْ قَالُوا مَا أَغْنىَ عَنْكُمْ جَمْعُكُمْ وَ مَا كُنْتُمْ تَسْتَكْبِرُونَ أَ هَؤُلاَءِ اَلَّذِينَ أَقْسَمْتُمْ لاَ يَنَالُهُمُ اَللَّهُ بِرَحْمَةٍ اُدْخُلُوا اَلْجَنَّةَ لاَ خَوْفٌ عَلَيْكُمْ وَ لاَ أَنْتُمْ تَحْزَنُونَ﴾، و بر اعراف، (كه جايگاهى ميان بهشت و دوزخ است) مردمى هستند، كه هر كسى را از سيمايش مى‌شناسند، باصحاب بهشت داد مى‌زنند: كه سلام بر شما، با اينكه خود تا كنون داخل بهشت نشده‌اند، ولى اميد آن را دارند تا آنجا كه مى‌فرمايد اصحاب اعراف مردمى را كه هر يك را با سيمايشان مى‌شناسند، صدا مى‌زنند، و می‌گویند: ديديد كه نيروى شما از جهت كميت و كيفيت بدردتان نخورد؟ آيا همين بهشتيان نيستند كه شما سوگند مى‌خورديد: هرگز مشمول رحمت خدا نمی‌شوند؟ ديديد كه داخل بهشت می‌شوند، و شما اشتباه مى‌كرديد آن گاه رو به بهشتيان كرده مى‌گويند حال به بهشت درآئيد، كه نه ترسى بر شما باشد، و نه اندوهناك می‌شويد)،². 

و از اين قبيل است آيه: ﴿يَوْمَ نَدْعُوا كُلَّ أُنَاسٍ بِإِمَامِهِمْ فَمَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ﴾³ (روزى كه هر قومى را بنام پيشواشان صدا مى‌زنيم، پس هر كس كتابش بدست راستش داده شود، چنين و چنان می‌شود) كه از اين آيه نيز بر مى‌آيد: امام واسطه در خواندن و دعوت است، و دادن كتاب از قبيل همان حكومتى است كه گفتيم خدا باين طائفه داده، (دقت بفرمائيد). 

پس از بحثى كه در باره شفاعت گذشت، اين نتيجه بدست آمد: كه شفاعت در آخرين موقف