ترجمۀ تفسیر المیزان ج 1

از اين هم كه بگذريم جمع آوردن شافع، در جمله ﴿شَفَاعَةُ اَلشَّافِعِينَ﴾ نيز دلالت دارد بر اينكه شفاعتى خواهد بود، هم چنان كه جمله: (﴿كَانَتْ مِنَ اَلْغَابِرِينَ﴾، از باقى ماندگان بود)، دلالت دارد بر اينكه كسانى در عذاب باقى ماندند، و جمله ﴿وَ كَانَ مِنَ اَلْكَافِرِينَ﴾ و جمله ﴿فَكَانَ مِنَ اَلْغَاوِينَ﴾، و جمله ﴿لاَ يَنَالُ عَهْدِي اَلظَّالِمِينَ﴾، و امثال اينها دلالت بر اين معنا دارد، و گر نه تعبير به صيغه جمع كه می‌دانيم معنايى زائد بر معناى مفرد دارد، لغو مى‌بود، پس جمله (﴿فَمَا تَنْفَعُهُمْ شَفَاعَةُ اَلشَّافِعِينَ﴾، از آياتى است كه شفاعت را اثبات مى‌كند، نه نفى. 

و اما آياتى كه شفاعت را مقيد باذن و ارتضاء خدا مى‌كند، مانند جمله (الا باذنه)، و جمله ﴿إِلاَّ مِنْ بَعْدِ إِذْنِهِ﴾، دلالتش بر اينكه چنين چيزى واقع می‌شود، قابل انكار نيست، چون عارف باسلوب‌هاى كلام می‌داند، كه مصدر وقتى اضافه شد، دلالت بر وقوع مى‌كند، و همچنين اينكه گفته‌اند: جمله (الا باذنه) و جمله ﴿إِلاَّ لِمَنِ اِرْتَضىَ﴾ بيك معنا است، و هر دو بمعناى (مگر آنكه خدا بخواهد است)، اشتباه است، و نبايد بان اعتناء كرد. 

علاوه بر اينكه استثناءهايى كه در مورد شفاعت شده، بيك عبارت نيست، بلكه بوجوه مختلفى تعبير شده، يكى فرموده: (الا باذنه)، و يك جا (الا من بعد اذنه) يك جا، (الا لمن ارتضى)، يك جا ﴿إِلاَّ مَنْ شَهِدَ بِالْحَقِّ وَ هُمْ يَعْلَمُونَ﴾، و امثال اينها، و گيرم كه اذن و ارتضاء بيك معنا باشد، و آن يك معنا عبارت باشد از مشيت (خواست خدا)، آيا اين حرف را در آيه: ﴿إِلاَّ مَنْ شَهِدَ بِالْحَقِّ وَ هُمْ يَعْلَمُونَ﴾ نيز می‌توان زد؟ و آيا می‌توان گفت: (مگر كسى كه بحق شهادت دهد و با علم باشد)، بمعناى (مگر باذن خداست)؟! و وقتى چنين چيزى را ممكن نباشد بگوئيم، پس آيا مراد باين جمله صرف سهل‌انگارى در بيان است؟ آنهم از خداى تعالى؟ با اينكه چنين نسبتى را بمردم كوچه و محله نمی‌توان داد، آيا می‌توان بقرآن كريم و كلام بليغ خدا نسبت داد؟ قرآنى كه بليغ‌تر از آن در همه عالم كلامى نيست.! پس حق اينست كه آيات قرآنى شفاعت را اثبات مى‌كند، چيزى كه هست همانطور كه گفتيم بطور اجمال اثبات مى‌كند، نه مطلق، و اما سنت دلالت آن نيز مانند دلالت قرآن است، كه انشاء الله‌ رواياتش را خواهيد ديد.

اشكال ششم قرآن كريم دلالت صريح بر رفع عقاب بوسيله شفاعت ندارد 

اينك آيات قرآن كريم دلالت صريح ندارد بر اينكه شفاعت، عقابى را كه روز قيامت و بعد از ثبوت جرم بر مجرمين ثابت شده برمی‌دارد، بلكه تنها اين مقدار را ثابت مى‌كند، كه انبياء جنبه شفاعت و واسطگى را دارند، و مراد بواسطگى انبياء، اين است كه اين حضرات بدان جهت كه