ترجمۀ تفسیر المیزان ج 1

و اما كلمه غوايت؟ اين كلمه بمعناى اين است كه كسى قدرت بر حفظ مقصد خود، و تدبير نفس خود، در زندگيش نداشته باشد، و نتواند خود را با هدفش، آن طور كه مناسب با هدف و سازگار با آن باشد، وفق دهد. 

و معلوم است كه اين معنا در موارد مختلف اختلاف پيدا مى‌كند، در مورد ارشاد، معنايى بخود مى‌گيرد، و در مورد مولويت معنايى ديگر.

پس چرا آدم توبه كرد؟ 

حال اگر بگويى بسيار خوب، به بيان شما و اينكه عصمت آدم با كلمه ظلم و عصيان و غوايت منافات دارد از اشكال خود صرفنظر كرديم، و قانع شديم، كه منافات ندارد، ولى در باره توبه آدم چه مى‌گويى؟ اگر ظلم و عصيان و غوايت، همه در مورد نهى ارشادى باشد، ديگر توبه چه معنا دارد، كه آدم بگويد: (و اگر ما را نيامرزى و بما رحم نكنى حتما از خاسران خواهيم شد)؟ در جواب مى‌گوييم: توبه همانطور كه قبلا نيز گفتيم، بمعناى برگشتن است، و برگشتن نيز مانند آن سه كلمه ديگر، در موارد مختلف معانى مختلفى بخود مى‌گيرد، همانطور كه يك بنده سركش و متمرد، از اوامر مولا، و اراده او، می‌تواند بسوى مولايش برگردد، و مولايش هم او را، بمقام قربى كه داشت، و از دست داده بود، برگرداند، همچنين يك مريضى كه طبيبش او را از خوردن چيزى از ميوه‌ها، و يا خوردنى ديگر نهى كرده، و بخاطر حفظ سلامتى او نهى كرده، و بيمار، دستور وى را مخالفت نموده، و در نتيجه بيماريش شدت يافته، و خطر مرگ تهديدش نموده، او هم می‌تواند توبه كند، و دوباره بطبيب مراجعه نمايد، تا او به رژيمى دستور دهد، تا دوباره بحال اول برگردد، و عافيت از دست رفته خود را باز يابد، كه در اين مورد طبيب بوى می‌گوید: باز يافتن عافيت، محتاج به تحمل مشقت و دشوارى، و رياضت در فلان مقدار از زمان است، بايد در اين مدت اين رژيم دشوار را عملى كنى، تا سلامتى مزاجت كه داشتى بتو برگردد، و بلكه از اول هم بهتر شوى، (دقت بفرمائيد). 

و اما مسئله طلب مغفرت آدم، و نيز طلب رحمت، و همچنين كلمه خسران، كه در كلامش آورد، پاسخ يك يك آنها از جواب‌هاى گذشته بدست مى‌آيد، كه گفتيم: اينگونه كلمات، در موارد مختلف، معانى مختلف بخود مى‌گيرند. 

بحث روايتى (بهشت آدم بهشت دنيايى بوده‌)

در تفسير قمى از پدرش و او بدون سند روايت آورده، كه: شخصى از امام صادق (علیه السلام) از بهشت آدم پرسيد، كه آيا از بهشت‌هاى دنيا بوده؟ و يا از بهشت‌هاى آخرت؟ امام در پاسخ فرمود: از