ترجمۀ تفسیر المیزان ج 1

آيا می‌خواهى در آن كسى را قرار دهى كه فساد انگيزد؟ و خونريزى كند؟ با اينكه ما تو را بحمدت تسبيح مى‌گوييم، و تقديست مى‌كنيم، - تا آخر، و خداى تعالى اين سخن ملائكه را و اين ادعايشان را كه در باره خليفه زمينى كردند، و اين نسبتى را كه بوى دادند، رد نكرد، و در پاسخ نفرمود: نه، خليفه زمينى اينكارها را نمى‌كند، تنها اسماء را به آدم تعليم كرد. 

معلوم می‌شود با همين تعليم اسماء اعتراض ملائكه خود بخود باطل می‌شود، و گر نه اعتراض ملائكه هم چنان بقوت خود باقى می‌ماند، و حجت عليه آنان تمام نمی‌شد، پس معلوم می‌شود، در ميانه اسمايى كه خدا بادم تعليم داده، چيزى بوده كه براى معصيت كار بعد از معصيتش بدرد می‌خورده، و چاره گناه او را مى‌كرده، پس اى بسا تلقى آدم از پروردگار خود، مربوط بيكى از آن اسماء بوده، (دقت بفرمائيد). 

اين را نيز بايد دانست، كه آدم (علیه السلام) هر چه كه بخود ستم كرد، و خود را در پرتگاه هلاكت، و دو راهى سعادت و شقاوت، كه همان زندگى دنيا است، افكند، بطورى كه اگر در همان مهبط خود، يعنى دنيا باقى می‌ماند، هلاك می‌شد، و اگر به سعادت اولى خود برمى‌گشت تازه خود را به تعب افكنده بود، پس در هر حال بنفس خود ستم كرد، الا اينكه با همين عمل، خود را در مسير سعادت، و در طريق منزلى از كمال قرار داد، كه اگر اين عمل را نمى‌كرد، و بزمين نازل نمی‌شد، و يا بدون خطا نازل می‌شد، بان سعادت و كمال نمى‌رسيد. 

آرى اگر پدر و مادر بشر، بزمين نمى‌آمدند، كى می‌توانستند متوجه فقر، و ذلت، و مسكنت، و حاجت، و قصور، خود شوند؟ و چگونه بدون برخورد با تعب و زحمت و رنج زندگى، به روح و راحت در حظيرة القدس، و جوار رب العالمين مى‌رسيدند؟ و براى جلوه كردن اسماء حسناى خدا، از عفو، و مغفرت، و رأفت، و توبه، و ستر، و فضل، و رأفت، و رحمت، موردى يافت نمی‌شد چون مورد اين اسماء حسناى خدا، گنه‌كارانند، و خدا را در ايام دهر نسيم‌هاى رحمتى است، كه از آن بهره‌مند نمی‌شوند، مگر گنه‌كارانى كه متعرض آن شوند، و خود را در معرض آن قرار دهند. 

پس اين توبه همان است كه بخاطر آن راه هدايت را بروى انسان گشودند، تا آن را مسير خود قرار دهند، و تنظيف منزلى است، كه بايد در آنجا سكونت كنند، و بدنبال همان راه و آن هدايت بود، كه در هر عصرى دينى، و ملتى براى بشر تشريع شد. 

دليل اين معنا كلام خدا است، كه مى‌بينى مكرر سخن از توبه آورده، و آن را بر ايمان مقدم ذكر كرده، مثلا فرموده: (﴿فَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ وَ مَنْ تَابَ مَعَكَ﴾، آن طور كه مامور شده‌اى استقامت