عنوان بصری ج5
حقیقت عبودیت
شرح فقره «ما حقیقة العبودیة؟ قال: ثلاثة اشیاء ...»
مرتب سازی:
عنوان بصری ج5
204امیرالمؤمنین علیه السّلام هیچ حرف نمیزند و فقط به رسول خدا میگوید:
أفی سَلامةٍ مِن دینی؟ «آیا در آن موقع دینم محفوظ است یا نه؟»
حضرت فرمودند:
فی سَلامةٍ مِن دینِک؛ «آری دینت محفوظ است.»1
حالا فهمیدید «حافظًا لدینه؛ دینش را حفظ کند» یعنی چه؟! با این عبارت، دیگر صد در صد کنار رفتیم و دیگر هیچ چیزی نماند! البتّه بعداً عرض میکنم که این مراتبی دارد.
«مُخالِفًا علیٰ هَواه» یعنی هویٰ و هوس نداشته باشد، نفس نداشته باشد! با این عبارت دیگر دویست درصد کنار میرویم!
«مطیعًا لِأمرِ مَولاه؛ امر مولایش را اطاعت کند.» اگر چنین شخصی را پیدا کردید سلام ما را به او برسانید! «فلِلعَوامِ أن یُقَلِّدوهُ؛ در اینصورت بر عوام مردم است که از چنین شخصی تقلید کنند.»
در اینجا دیگر بیش از این در مورد این مسئله مجال نمیدهیم؛ البتّه بر حسب مراتبِ الأهمُّ فالأهمّ، اگر انسان نتوانست به چنین شخصی دسترسی پیدا کند، باید با حفظ مراتب اطاعت، به مراتب پایینتر توجّه داشته باشد؛ و آن هم باز براساس قاعدۀ عقلی است. یعنی همانطور که امام صادق علیه السّلام در ارتباط با مراتب سلوکیِ شخص، معیارهایی برای مراتب فقها ذکر کردهاند، مراتب اطاعت افراد از آنها هم تفاوت میکند.
بنابراین ما اصلاً چیزی بهعنوان «ولایت مطلقۀ فقیه» نداریم! بله، ولایت فقیه داریم که انسان باید در مسائل حکومتی اطاعت بکند؛ یعنی طبق ضوابطی که از دین بیان شده است انسان باید از حاکم اسلامی اطاعت نماید، و این مسئله به کیفیّت
- الأمالی، شیخ صدوق، ص ٩٥، با قدری اختلاف.