عنوان بصری ج5

به اطاعت، او را به اطاعت امر می‌کند؛ و این معنای ولایت تکوینی است! بنابراین اطاعت از ولایت مطلقۀ امام علیه السّلام اطاعت عقلی است؛ نه شرعی و نه نقلی و نه تعبّدی! حالا آیا این نحوه اطاعت در غیر از امام هم هست؟ نه‌خیر، نیست! به این نحوه از اطاعت، اطاعت عقلی می‌گویند.

توضیح روایت امام صادق علیه السّلام راجع‌به اطاعت از فقها

 روایت امام صادق علیه السّلام هم ناظر به همین مسئله است که راجع به اطاعت از فقها می‌فرماید:

و أمّا مَن کان مِن الفُقَهاءِ صائِنًا لِنَفسه حافظًا لِدینِه مُخالِفًا علَی هَواه مُطیعًا لِأمرِ مَولاه فَلِلعَوامِ أن یُقَلِّدوهُ!¹

 مقصود از «صائِنًا لِنَفسه» کسی است که نفسش را نگاه دارد و زمام آن را در دست بگیرد و در مسائل مختلف عقل را بر احساسات غلبه دهد. نه آن کسی که وقتی بنده در نامه او را حجةالاسلام می‌خوانم نامه را نخوانده پس می‌دهد و می‌گوید که چرا ایشان به من آیةاللَه نگفته است! این یک محک است، تمام شد و دیگر او به‌کنار رفت؛ حالا نفر بعدی! با همین عبارت اوّل حدیث، نود و پنج درصد بیرون رفتیم و دیگر منتظر عبارات بعدی نیستیم!

 «حافظًا لِدینِه»؛ یعنی دینش را از دستبرد شیطان حفظ می‌کند.

 امیرالمؤمنین علیه السّلام فرمود:

رسول خدا فرمود: «می‌بینم که در ماه مبارک رمضان در محراب عبادت به نماز ایستاده‌ای و در پیشگاه الهی به راز و نیاز مشغول هستی که شقی‌ترینِ اوّلین و آخرین بر فرق تو شمشیری می‌زند و محاسنت را رنگین می‌کند.»