
عنوان بصری ج5
حقیقت عبودیت
شرح فقره «ما حقیقة العبودیة؟ قال: ثلاثة اشیاء ...»
عنوان بصری ج5
55آقا، بسیار عجیب است که وقتی شیطان میخواهد وارد شود، آنقدر مشکل است که یکمرتبه انسان میبیند سالها همینطور با شخصی گذرانده و بعد او چه شخصی از آب درآمده است!
حقیقت عبودیّت در کلام امام صادق علیه السّلام
امام صادق علیه السّلام به عنوان میفرمایند: حقیقت عبودیّت در سه چیز است:
اوّل:
أن لا یَرَی العَبدُ لِنَفسِه فیما خَوَّلَهُ1 اللَه مِلکًا، لِأنّ العَبیدَ لا یَکونُ لَهم مِلکٌ، یَرونَ المالَ مالَ اللَهِ یَضَعونَه حیثُ أمَرَهُم اللَهُ به؛ «بندۀ خدا در نفس خود نسبت به آنچه خداوند به او اعطا کرده است احساس مِلکیّت نکند؛ زیرا بندگان مالک چیزی نیستند، مال را مالِ خدا میدانند و آن را در جایی صرف میکنند و قرار میدهند که خداوند به آنان امر کند!»
دوّم:
و لا یُدَبّرَ العبدُ لنفسهِ تَدبیرًا؛ «بندۀ خدا برای خود هیچگونه تدبیری نمیکند!»
چون اصلاً تدبیر بنده درست نیست! مثلاً اینکه تدبیر کند من الآن این کار را بکنم، شش ماه دیگر آن کار را بکنم. مولایش میگوید: «تو دو ماه دیگر از این شهر بلند میشوی و به شهر دیگر میروی!» پس اصلاً تدبیر معنا ندارد!2
سوّم:
و جُملةُ اشتِغالِه فیما أمَرَهُ تَعالَی بِه و نَهاهُ عَنه؛ «در مخیّلۀ بندۀ خدا تنها یک مسئله میگذرد و آن اینکه: آنچه خدا به او امر کرده است انجام دهد و آنچه نهی کرده است ترک کند.»
نیست بر لوح دلم جز الف قامت یار *** چه کنم حرف دگر یاد نداد استادم3 - «خَوّلَ» به معنای اعطا و امانت و عاریه است.
- إنشاءاللَه اگر خداوند توفیق لقاء إخوان را بدهد در آتیه دربارۀ کیفیّت تدبیر مطالبی ذکر خواهد شد.
- دیوان حافظ (پژمان)، غزل ٣٦٢.
