
عنوان بصری ج5
حقیقت عبودیت
شرح فقره «ما حقیقة العبودیة؟ قال: ثلاثة اشیاء ...»
عنوان بصری ج5
52حکایتی در بیان تجلّی عبودیّت در امیرالمؤمنین علیه السّلام
امیرالمؤمنین علیه السّلام بعد از جنگ نهروان در مسجد صحبت میکردند. قضیّهای پیش آمد و اصحاب متوجّه مسئلهای شدند که ضرورتی ندارد راجع به آن توضیح بدهم. امیرالمؤمنین علیه السّلام وقتی این مسئله را از اصحاب دیدند، مطلبی را فرمودند. آنها هم افراد مختلفی بودند و هر کدام یک سطحی داشتند. یکی از خوارج که پای منبر حضرت نشسته بود، بلند شد و گفت:
قاتَلَهُ اللَهُ کافرًا ما أفقَهَه؛ «خدا این مرد کافر را بکُشد، عجب آدم بافهمی است که در مقابل یکهمچنین پدیدهای این مطلب را گفت و این عکسالعمل را نشان داد!»
چون آنها اصلاً امیرالمؤمنین را کافر و یک شخص از دین برگشته میدانستند. اصحاب و افرادی که آنجا بودند از اینکه او به امیر و حاکم مسلمین چنین میگوید بسیار ناراحت شدند! حضرت فرمودند: روَیدًا!1 «صبر کنید، کاری به او نداشته باشید!»
یعنی چه کارش دارید؟! یک کلامی با این مضامین از دهان او خارج شده است و یک حرفی زده است!
ببینید، این امیرالمؤمنین است! به این شخص میگویند عبد!
یا مثلاً سلمان داشت از مکانی میگذشت، شخصی به او گفت: «ای سگ!» سلمان با وجود آنکه حاکم مدائن بود انگار که اصلاً نشنید و رو به او کرد و گفت:
اگر از پل صراط رد شدم، من از سگ بهترم؛ و إلاّ سگ از من بهتر است!2
و به راه خود ادامه داد.
دلیل این رفتار آن است که این پدیده در او تحقّق یافته است؛ لذا نه او را
- نهج البلاغة (صبحی صالح)، ص ٥٥٠:
«روَیدًا! إنّما هو سَبٌّ بسَبٍّ أو عفوٌ عَن ذَنبٍ.» نور ملکوت قرآن، ج ١، ص ٣٥:
«آرام باشید؛ جزای او نیست مگر دشنامی در مقابل دشنامی که داده است، و یا عفو و گذشت از گناهی که مرتکب گردیده است.» - مناهج أنوار المعرفة، ج ١، ص ٣٨٨، با قدری اختلاف.
- نهج البلاغة (صبحی صالح)، ص ٥٥٠:
