
عنوان بصری ج5
حقیقت عبودیت
شرح فقره «ما حقیقة العبودیة؟ قال: ثلاثة اشیاء ...»
عنوان بصری ج5
217روایتی است از امام سجّاد علیه السّلام که وقتی ایشان در مکّه بودند شخصی به خدمت حضرت میآید و عرض میکند:
الآن دیدم که حسن بصری نشسته بود و عدّهای به دور او بودند و او داشت میگفت: «تعجّب نیست از کسی که به دوزخ و به جهنّم میرود، تعجّب از کسی است که در این دنیا طوری عملش را انجام میدهد که در آخرت مستحقّ بهشت است!»
امام سجّاد علیه السّلام میفرمایند:
من اینطور نمیگویم، من خلاف این را میگویم، من میگویم: تعجّب نیست از کسی که به بهشت میرود، تعجّب از کسی است که با این رحمت واسعۀ پروردگار خودش را مستحقّ عذاب میکند! باید از این شخص تعجّب کرد.1
این کلام امام است! خلاصه در این ماه از هر جهت و از هر قِسم برای انسان ریخته است، لذا باید بگیریم و برای طول سالمان خرج کنیم!
بهقول تجّار، بعضی وقتها که یک مورد و بهاصطلاح یک معامله و یک تجارت خیلی خوب پیدا میشود میگویند: «نباید موقعیّت را از دست داد، باید الآن را داشت تا اینکه اگر بعداً هم کوتاهی کردیم داشته باشیم.» ماه رمضان هم ماه تجارت است. اگر انسان در این ماه حسابی بگیرد، میتواند در بقیّۀ ایّام خرج کند؛ گرچه نمیگذارد که آنچه گرفته آرام باشد، یعنی خیال نکنید که راحت است؛ ولی اگر در ماه رمضان فیض و توفیق خداوند نصیب انسان بشود، إنشاءاللَه این توفیق ادامه پیدا خواهد کرد.
در هر صورت این موقعیّت، موقعیّت بسیار مغتنمی است و آنقدر این مسئله مهم است که ما میبینیم مثل مرحوم آقای حدّاد ـ رضوان اللَه علیه ـ با آن درجات و با آن
- إعلام الوری، ج ١، ص ٤٨٩:
«قیلَ لَه [علیّ بن الحسین علیه السّلام] یومًا: إنّ الحسن البَصری قالَ: لَیس العجبُ ممّن هلکَ کیفَ هلکَ، و إنّما العجبُ ممّن نَجا کیفَ نَجا! فقالَ علیه السّلام: ”أنا أقولُ: لیسَ العجبُ ممّن نَجا کیفَ نَجا، و إنّما العجبُ ممّن هلکَ کیفَ هلکَ معَ سعةِ رحمة اللَه تعالیٰ.“»
- إعلام الوری، ج ١، ص ٤٨٩:
