عنوان بصری ج5

 واقعاً چقدر کلام لیّن خوب است که انسان اخلاق رسول‌اللَه را در ارتباط با مردم به‌کار بگیرد! اینکه انسان به کسی بگوید: «باید این کار را بکنی و إلاّ من تو را از خود طرد می‌کنم»، این کلام و مرام توحید و رسول خدا و ائمّه علیهم السّلام نیست!

 وقتی که اطمینان فرعون را جلب کردید بگویید: می‌آییم و با هم حساب می‌کنیم. شما هستید، ما هم هستیم. شما جناب فرعون هستید و بر اریکۀ سلطنت تکیه زده‌اید و شرق و غرب عالم یا لا أقل مصر را در اختیار دارید و بر همه حکومت می‌رانید. حالا بیاییم و یکی‌یکی حساب کنیم و منطقی صحبت کنیم و حرف بزنیم. اگر شما از بالای تخت پایین بیایید و آن قبا و عبا را از دوشتان بردارید و آن عمامه و تاج مزیّن و مجلّل به انواع جواهرات را از خودتان بردارید، ما هم عمامه و عبا را از خود برمی‌داریم و هر دو با یک پیراهن و یک شلوار می‌آییم. آن‌وقت با هم چه فرقی داریم؟!

تساوی همۀ انسان‌ها در پیشگاه پروردگار

 آقاجان، رمز سلوک همین است! رمز سلوک این نیست که بندۀ معمّم به‌واسطۀ انتساب خود به رسول‌اللَه نسبت به دیگران افتخار کنم! چرا که همۀ مردم زحمت می‌کشند، همۀ مردم درس خوانده‌اند! آن کسی که درس خوانده و پزشک شده است یا مهندس شده است یا در سایر حِرَف متخصّص شده، زحمت کشیده و درس خوانده و بی‌خوابی کشیده است. آن کسی هم که تاجر و کاسب شده است، درباره‌اش فرموده‌اند: «الکاسبُ حبیبُ اللَه!»¹ یا «اَلکادُّ علَی عیالِه کالمُجاهِد فی سَبیلِ اللَه!»² آنها هم زحمت می‌کشند و با نشستن در منزل کارها را رتق و فتق نمی‌کنند! تمام افراد برای گذران زندگی و رسیدگی به حال دیگران، یا برای اصلاح امور یکدیگر زحمت می‌کشند و کار می‌کنند. یکی از آن افراد هم بنده هستم و به‌اندازۀ خودم ـ البتّه خیلی کمتر از آنچه باید می‌بودیم ـ چند کتابی خوانده‌ایم!

 البتّه در این بحثی نیست که علم شریعت و علم دین و علم فقه ـ فقه به معنای