عنوان بصری ج5
حقیقت عبودیت
شرح فقره «ما حقیقة العبودیة؟ قال: ثلاثة اشیاء ...»
مرتب سازی:
عنوان بصری ج5
106«... امشب همۀ سلاطین بابهای خود را به روی مردم بستهاند. ای خدا، فقط تو هستی که درب خانهات باز است! دیگران همه حاجب و پاسبان گذاشتهاند و پرده انداختهاند تا کسی در حریم آنها داخل نشود؛ فقط باب تو است که حاجب و پاسبان ندارد!»
أصمعی که حضرت را نمیشناخت میگوید:
همینطور که حضرت این مطالب را میگفتند، صحبت و راز و نیاز ایشان بالا گرفت تا اینکه یکمرتبه به زمین افتادند! من رفتم و سر آن حضرت را به دامن گرفتم و وقتی نگاه کردم، دیدم علی بن الحسین است. آب آوردم و به صورت آن حضرت زدم. حضرت به حال آمدند و فرمودند: «تو چه کسی هستی؟!» به حضرت گفتم: یا ابنرسولاللَه، آخر شما چگونه چنین مطلبی را میگویید و چنین حرفی را میزنید، درحالیکه خدا بهشت را به طفیل شما خلق کرده و تمام مردم (بهاصطلاح ما و بلکه واقعیّت:) از صدقه سر شما خلق شدهاند؟!
باید توجّه داشت که اینها شوخی نیست، بلکه واقعیّات است! ائمّه علیهم السّلام به ایننحو بودند! در اینجا حضرت بیاناتی بسیار بسیار عجیب دارند که خیال نکن اینطور است! آنجا این حرفها نیست!
کسی در آنجا مقرّب است که عبد باشد، «ولو کان عَبدًا حَبَشیًّا؛ [ولو اینکه عبد حبشی باشد]!» و کسی دور و مُبتَعِد است که خود را در مقام استغنا ببیند، «ولو کان سَیِّدًا قُرَشیًّا؛ ولو اینکه سیّد قریشی باشد!»1
امام سجّاد علیه السّلام این مطالب را با شعر میفرمود، زیرا گاهیاوقات بیان مسائل با شعر بسیار زیبندهتر است و در قلب و نفس بیشتر جای میگیرد.
بنابراین منظور از شعرا در آیۀ شریفه کسانی هستند که همیشه بهدنبال تخیّل هستند؛ مانند همین کسانی که دارید میبینید امروز در مدح فلان آقا مدح و ثنا و قصیده میگویند، و فردا برای دیگری! و همیشه همینطور بوده است. ﴿وَٱلشُّعَرَآءُ يَتَّبِعُهُمُ ٱلۡغَاوُۥنَ﴾.
- انوار الملکوت، ج ٢، ص ٢٩٢؛ مناقب آل أبیطالب علیهم السّلام، ج ٤، ص ١٥٠، با قدری اختلاف.