
عنوان بصری ج5
حقیقت عبودیت
شرح فقره «ما حقیقة العبودیة؟ قال: ثلاثة اشیاء ...»
عنوان بصری ج5
102قبل از میرزا تقیخان امیرکبیر، حاج میرزا آقاسی از نخستوزیران ایران در دورۀ قاجاریه بود.1 حاج میرزا آقاسی آدم بدی نبود و فیالجمله انسان متدیّنی بود، ولی بسیار بیعرضه و بیتدبیر بود و از تنها چیزی که سررشته نداشت، امور مملکت و مملکتداری بود!2 ظاهراً این رسم همیشه بوده و فقط اختصاص به زمان میرزا آقاسی نداشته است. گاهگاهی هم شخصی مثل امیرکبیر میآمد. امیرکبیر واقعاً مرد عجیبی بود، واقعاً مرد سیّاس و مدیری بود، بهصورتی که انسان در کیفیّت ادارۀ مملکت توسّط او حیرت میکند! خلاصه، دیگر بگذریم.
قاآنی در زمان حاج میرزا آقاسی قصیدهای بسیار طولانی و غرّاء راجع به ایشان گفت. اصل و اساس این قصیده بر پایۀ سرماخوردگی و زُکامی بود که جناب آقای حاج میرزا آقاسی مبتلا شده بود و گریپ3 شده بود! لذا او [دادِ سخن داده بود که]: «این گریپ شدنِ تو، زمین و زمان را به هم زده، ملکوت را درهم پیچانده و ملائکه را به جان هم انداخته است، وقتی نفَس تو بالا میرود عرش تکان میخورد و وقتی پایین میآید فرش تکان میخورد و... !»4 جدّاً میگویم، بروید در دیوان او نگاه کنید! ظاهراً مورد عنایت جناب صدر اعظم هم قرار میگیرد و پاداش بسیار لایقی دریافت میکند.
زمانه برمیگردد و دورۀ حاج میرزا آقاسی سپری میشود و صدارت به میرزا تقیخان امیرکبیر منتقل میشود. همین قاآنی روزی نزد امیرکبیر میرود و میگوید:
جناب میرزا، من راجع به شما قصیده و شعری گفتهام و میخواهم آن را روی سنگی قیمتی بتراشم و به خدمت شما بیاورم تا آن را بر در وزارتخانۀتان نصب کنید!
- أعیان الشّیعة، ج ٣، ص ١٢١.
- رجوع شود به زندگانی میرزا تقی خان امیر کبیر، حسین مکی، ص ٦٢؛ سفر نامه حاج علیخان اعتماد السلطنه، ص ١٨ و ٢٧ و ٥٤ و ٥٥ و ٦٤ و ١٤٤ و ١٥٨.
- فرهنگ فارسی معین: «گریپ: زکام، آنفولانزا.»
- دیوان حکیم قاآنی، قصیدۀ ٤٢.
