کتاب شریف «جلوههای معرفت» متن خطبههای حضرت آیةاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «اعیاد فطر و قربان» میباشد که به بیان اسرار و رموز این دو عید بزرگ اسلامی و تبیین ظرائف سلوک الی اللَه و چگونگی دریافت حقایق باطنی و کشف حجابهای راه و وصول به بالاترین مقام معرفت و عقلانیت با لسانی رسا و بیانی شیوا میپردازند. تبیین «حقیقت توحید و جنبۀ باطنی ولایت و تأثیر آن در تبدّل جوهری انسان» و «تبعیت از قرآن و عترت» و «جایگاه انسان در عالم هستی» و «نحوۀ نگرش اولیایالهی نسبت به دنیا» از شاخصههای این اثر ارزشمند است که برای طالبان وصول به حقیقت راهگشا و راهنماست. مهمترین مباحث این اثر: • تفاوت علمای الهی و علمای اهل ظاهر • توجه به باطن از اساسیترین شرایط سلوک • ابتلائات الهی، عامل تزکیه و ارتقاء رتبۀ مؤمن • ولایت، ظهور کلمۀ توحید در تمام تعیّنات • تأثیر همّت انسان در سیر و سلوک الی اللَه • پیامبر و اهلبیت شایستهترین اسوه در مسیر لقاء الهی • تفاوت ضیافت ماه رمضان با دیگر ضیافتها • اتصال به حبل ولایت، عیدی پروردگار در عید فطر • در تحت ولایت و دستور ولیّ بودن، شرط قبولی عبادت • لزوم استمرار حال و هوای ماه رمضان در سایر ایّام • اهمیّت امید به رحمت و غفران الهی • لقای پروردگار بالاترین عنایت حق در عید فطر • صداقت در راه و تعظیم ولیّ الهی، شرط اساسی هدایت • اهمیت مسئله یقین در سیر و سلوک الی اللَه • عامل سربلندی حضرت ابراهیم در ابتلاء به ذبح اسماعیل • توجه صرف به محبوب، اثر دین حقیقی
جلوههای معرفت
65کار پیش نمیرود، در اینجا باید داغ بنهاند! میگویند: «آخرُ الدّواءِ الکَیّ!»1
«و أحمیٰ مَواسِمَه»؛ آن محلی را که باید سوزانْد، خوب داغ میکند و بهقول ما تیرش به خطا نمیرود و هدف را برای آن موضعِ ابتلا دقیقاً مشخص میکند.
«یَضعُ ذلکَ حیثُ الحاجة إلیه مِن قلوبٍ عُمیٍ و آذانٍ صُمٍّ و ألسِنةٍ بُکمٍ»؛2 آن قلوبی که از ادراک وقایع کور هستند, او مواضعِ موانع را خوب میفهمد؛ آن موانع راه را خوب تشخیص میدهد و بهواسطۀ احاطۀ ولایی بر نفوس، میداند که درد این شخص کجا است.
تبعیّت از دستور اولیا، تنها راه تقرّب سالک
ما نمیدانیم و اطلاعی نداریم. [یک] عبادت را مقرّب میدانیم درحالیکه مقرّب نیست! روضۀ سیدالشهدا را مقرّب میدانیم درحالیکه مقرّب نیست! این مسائل برای افراد دیگر مهم نیست. بلکه آنچه اهمّیت دارد برای ما است؛ چون مسیر و راه ما با مسیر و راه دیگران تفاوت میکند.
زیارت سیدالشهدا در وقتی زیارت است که طبق دستور باشد؛ اگر مخالف با دستور باشد مُبعِّد است!
یکی از رفقا برای رفتن به زیارت سیدالشهدا کاری انجام میداد که پدر و مادر او مطّلع نشوند. آقا به او فرمودند: «این زیارتی که تو میروی مبغوض سیدالشهدا است، نه مقرّب!»
باید در مسیر اطاعت آنها بود. اگر انسان در یَمن هم باشد ولی طبق دستور باشد، این مسئله مهم است. پیش حضرت بودن و این مظاهر ظاهری نمیتواند مؤثر باشد. راه خدا با اهویۀ [نفسانی جور درنمیآید، گرچه حال] خوشی هم پیدا کنیم.
کمین همیشگی شیطان برای إغوای بندگان خدا
شیطان برای راهیابی بهسوی هرکس، شِباک و حبائل مختلفهای دارد و برای هر
- نهج البلاغة (صبحی صالح)، ص ٢٤٣؛ طب الأئمة علیهم السلام، ص ٥٥.
ترجمه: «آنگاه که دیگر هیچ چارهای کارگر نباشد، آخرین درمان و راه چاره، داغ نهادن است.» (محقق) - نهج البلاغة (صبحی صالح)، ص ١٥٦.
- نهج البلاغة (صبحی صالح)، ص ٢٤٣؛ طب الأئمة علیهم السلام، ص ٥٥.

