کتاب شریف «جلوههای معرفت» متن خطبههای حضرت آیةاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «اعیاد فطر و قربان» میباشد که به بیان اسرار و رموز این دو عید بزرگ اسلامی و تبیین ظرائف سلوک الی اللَه و چگونگی دریافت حقایق باطنی و کشف حجابهای راه و وصول به بالاترین مقام معرفت و عقلانیت با لسانی رسا و بیانی شیوا میپردازند. تبیین «حقیقت توحید و جنبۀ باطنی ولایت و تأثیر آن در تبدّل جوهری انسان» و «تبعیت از قرآن و عترت» و «جایگاه انسان در عالم هستی» و «نحوۀ نگرش اولیایالهی نسبت به دنیا» از شاخصههای این اثر ارزشمند است که برای طالبان وصول به حقیقت راهگشا و راهنماست. مهمترین مباحث این اثر: • تفاوت علمای الهی و علمای اهل ظاهر • توجه به باطن از اساسیترین شرایط سلوک • ابتلائات الهی، عامل تزکیه و ارتقاء رتبۀ مؤمن • ولایت، ظهور کلمۀ توحید در تمام تعیّنات • تأثیر همّت انسان در سیر و سلوک الی اللَه • پیامبر و اهلبیت شایستهترین اسوه در مسیر لقاء الهی • تفاوت ضیافت ماه رمضان با دیگر ضیافتها • اتصال به حبل ولایت، عیدی پروردگار در عید فطر • در تحت ولایت و دستور ولیّ بودن، شرط قبولی عبادت • لزوم استمرار حال و هوای ماه رمضان در سایر ایّام • اهمیّت امید به رحمت و غفران الهی • لقای پروردگار بالاترین عنایت حق در عید فطر • صداقت در راه و تعظیم ولیّ الهی، شرط اساسی هدایت • اهمیت مسئله یقین در سیر و سلوک الی اللَه • عامل سربلندی حضرت ابراهیم در ابتلاء به ذبح اسماعیل • توجه صرف به محبوب، اثر دین حقیقی
جلوههای معرفت
27اینها افرادی هستند که کمر ولایت را شکستند و اینها افرادی هستند که امیرالمؤمنین از آنها بیزار است! پنجاه سال در سردابهای نجف درس میخوانند؛ ولی تمام این درس خواندنها و تیز کردن شمشیر و تهیۀ تیر برای از بین بردن حقایق و معانی اسلام است! وقتی که پیغمبر اکرم میفرماید: «این عالم مُتهتّک کمر من را میشکند»،1 باید این عالم متهتّک به جایی رسیده باشد که بتواند در مقابل پیغمبر و امام سجاد بایستد؛ اگر نتواند در مقابل آنها بایستد، نمیتواند کمر پیغمبر را بشکند!
تعبیر علامه طهرانی در رابطه با علمای اهل ظاهر
اینها افرادی هستند که حضرت آقا از آنها تعبیر به تانک میکنند! یک دفعه میفرمودند:
من گفتم این علمایی که در نجف هستند و مخالف با عرفان هستند، آیا اینها گرگاند؟! آیا اینها پلنگاند؟! آخر پلنگ یک نفر را میزند و میکُشد و بعد بهدنبال کارش میرود، گرگ یک نفر را پاره میکند و بعد بهدنبال کارش میرود؛ ولی دیدم بهترین تعبیر برای اینها این است که اینها مثل تانک میمانند، چون اینها میآیند و لِه میکنند و میروند و از بین میبرند و به هیچ چیزی اعتنا نمیکنند!2
خدا شاهد است که اگر دست اینها برسد، یک خشت بر گنبد امیرالمؤمنین باقی نمیگذارند! اینها اینطور هستند! اینها افرادی هستند که اگر منافعشان اقتضا بکند، تمام مسائل را نادیده میگیرند!
آن کسانی که سابقاً دور و بر بعضی از همین [علمای قم] بودند و خودشان را
- معدن الجواهر، ص ٢٦:
«و قال [امیرالمؤمنین] علیه السلام: قَصَمَ ظَهری رَجُلانِ: عالِمٌ مُتَهَتِّکٌ و جاهِلٌ مُتَنَسِّکٌ! هذا یُضِلُّ النّاسَ عن عِلمِهِ بِتَهَتُّکِهِ؛ و هذا یَدعوهُم إلَی جَهلِهِ بِتَنَسُّکِهِ!»
ترجمه: «دو نفر کمر مرا شکستند: اول عالم بیباک؛ و دیگری جاهل مقدّسمآب. اولی بهواسطۀ بیپروایی و بیباکیاش مردم را از علم و روشنایی دور ساخته و گمراه مینماید؛ و دیگری بهوسیلۀ ظاهر مقدّسمآبانهاش آنان را بهسوی جهل خویش فرا میخواند.» (محقق) - رجوع شود به سالک آگاه، ص ٦٨.
- معدن الجواهر، ص ٢٦:

