کتاب شریف «جلوههای معرفت» متن خطبههای حضرت آیةاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «اعیاد فطر و قربان» میباشد که به بیان اسرار و رموز این دو عید بزرگ اسلامی و تبیین ظرائف سلوک الی اللَه و چگونگی دریافت حقایق باطنی و کشف حجابهای راه و وصول به بالاترین مقام معرفت و عقلانیت با لسانی رسا و بیانی شیوا میپردازند. تبیین «حقیقت توحید و جنبۀ باطنی ولایت و تأثیر آن در تبدّل جوهری انسان» و «تبعیت از قرآن و عترت» و «جایگاه انسان در عالم هستی» و «نحوۀ نگرش اولیایالهی نسبت به دنیا» از شاخصههای این اثر ارزشمند است که برای طالبان وصول به حقیقت راهگشا و راهنماست. مهمترین مباحث این اثر: • تفاوت علمای الهی و علمای اهل ظاهر • توجه به باطن از اساسیترین شرایط سلوک • ابتلائات الهی، عامل تزکیه و ارتقاء رتبۀ مؤمن • ولایت، ظهور کلمۀ توحید در تمام تعیّنات • تأثیر همّت انسان در سیر و سلوک الی اللَه • پیامبر و اهلبیت شایستهترین اسوه در مسیر لقاء الهی • تفاوت ضیافت ماه رمضان با دیگر ضیافتها • اتصال به حبل ولایت، عیدی پروردگار در عید فطر • در تحت ولایت و دستور ولیّ بودن، شرط قبولی عبادت • لزوم استمرار حال و هوای ماه رمضان در سایر ایّام • اهمیّت امید به رحمت و غفران الهی • لقای پروردگار بالاترین عنایت حق در عید فطر • صداقت در راه و تعظیم ولیّ الهی، شرط اساسی هدایت • اهمیت مسئله یقین در سیر و سلوک الی اللَه • عامل سربلندی حضرت ابراهیم در ابتلاء به ذبح اسماعیل • توجه صرف به محبوب، اثر دین حقیقی
جلوههای معرفت
205در اینجا صِرف قتل زبیر مطرح نیست، بلکه قتل زبیر بهدستور امیرالمؤمنین مطرح است! زبیر و امثال زبیر که در اینجا فایدهای ندارند، آنها که افرادی نیستند. [بلکه] در آنجایی که جنگ است ما میگوییم باید صلح کرد!
عمل بر طبق رضوان الهی، تنها راه سلوک انسان بهسمت سعادت
بنابراین فقط و فقط تنها عملی که میتواند انسان را از مرتبۀ انانیّت و تفرعُن بیرون بیاورد عملی است که انسان بداند آن عمل مورد رضوان الهی است. نماز خواندنِ تنها کفایت نمیکند، إحیا گرفتن و شب تا به صبح قرآن بر سر گذاشتن فایدهای ندارد، روزه گرفتن فایدهای ندارد، حج انجام دادن فایدهای ندارد، مگر اینکه تمام این أعمال یکبهیک با خصوصیّت و با کیفیّت خاصّ خودش مورد نظر ولایت باشد، آنوقت این عمل میتواند اهمّیت پیدا کند و مُخرج باشد و نفس را خارج کند. این عمل، عملی است که مورد رضوان الهی است.
اما اگر انسان بخواهد سر خود کار انجام بدهد، مثلاً وقتی به او میگویند: «به این طریق برو.» میگوید: «من همین را از راه دیگری میروم.» میگویند: «این کار را اینقدر انجام بده.» میگوید: «من این کار را انجام نمیدهم و بهجایش کار دیگری انجام میدهم.» میگویند: «ایننحوه حرکت کن.» میگوید: «من این قِسم حرکت نمیکنم و براساس تفکر خودم به این قسم حرکت میکنم.» اینها اصلاً هیچ فایده و ارزشی ندارد و انسان مصداق آیۀ ﴿هَلۡ نُنَبِّئُكُم بِٱلۡأَخۡسَرِينَ أَعۡمٰلًا﴾1 خواهد شد.
لزوم استمرار حال و هوای ماه مبارک رمضان در سایر ایّام
علیٰکلّحال، ماه رمضان گذشت. ماهی که مورد ضیافت الهی بودیم. در این یک ماه بحمدالله هر کدام از دوستان و رفقا ـ البته من قطعاً میدانم که موقعیت شما از من بهتر بود، من به احوال و خصوصیات خودم بیشتر اطلاع دارم ـ آنطوریکه مورد رضوان الهی و نظر پروردگار است روزه را انجام دادهاند، بحمدالله غیبت و مجالس لهو و لعب و صحبت کردن و سخنچینی و امثالذلک و مسائل را به حرفهای دنیا گذراندن در این ماه نبوده است و بحمدالله این ماه را آنطوریکه خواست پروردگار
- سوره کهف (١٨) آیه ١٠٣.

