کتاب شریف «جلوههای معرفت» متن خطبههای حضرت آیةاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «اعیاد فطر و قربان» میباشد که به بیان اسرار و رموز این دو عید بزرگ اسلامی و تبیین ظرائف سلوک الی اللَه و چگونگی دریافت حقایق باطنی و کشف حجابهای راه و وصول به بالاترین مقام معرفت و عقلانیت با لسانی رسا و بیانی شیوا میپردازند. تبیین «حقیقت توحید و جنبۀ باطنی ولایت و تأثیر آن در تبدّل جوهری انسان» و «تبعیت از قرآن و عترت» و «جایگاه انسان در عالم هستی» و «نحوۀ نگرش اولیایالهی نسبت به دنیا» از شاخصههای این اثر ارزشمند است که برای طالبان وصول به حقیقت راهگشا و راهنماست. مهمترین مباحث این اثر: • تفاوت علمای الهی و علمای اهل ظاهر • توجه به باطن از اساسیترین شرایط سلوک • ابتلائات الهی، عامل تزکیه و ارتقاء رتبۀ مؤمن • ولایت، ظهور کلمۀ توحید در تمام تعیّنات • تأثیر همّت انسان در سیر و سلوک الی اللَه • پیامبر و اهلبیت شایستهترین اسوه در مسیر لقاء الهی • تفاوت ضیافت ماه رمضان با دیگر ضیافتها • اتصال به حبل ولایت، عیدی پروردگار در عید فطر • در تحت ولایت و دستور ولیّ بودن، شرط قبولی عبادت • لزوم استمرار حال و هوای ماه رمضان در سایر ایّام • اهمیّت امید به رحمت و غفران الهی • لقای پروردگار بالاترین عنایت حق در عید فطر • صداقت در راه و تعظیم ولیّ الهی، شرط اساسی هدایت • اهمیت مسئله یقین در سیر و سلوک الی اللَه • عامل سربلندی حضرت ابراهیم در ابتلاء به ذبح اسماعیل • توجه صرف به محبوب، اثر دین حقیقی
جلوههای معرفت
187﴿قُلِ اللهُمَّ مَالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشَاءُ وَتَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشَاءُ وَتُعِزُّ مَنْ تَشَاءُ وَتُذِلُّ مَنْ تَشَاءُ﴾.1
مُلک از ناحیۀ خدا است؛ پس انسان عبد است؛ وقتی تمام اینها کنار رفت، انسان میشود عبد. همانطوریکه امیرالمؤمنین علیه السلام ترسیم میکند:
الهی تو کبیری من صغیرم، الهی تو غنی هستی من فقیرم، الهی تو مولا هستی من عبدم.2
تمام این شوائب و تمام این مسائل کنار میرود، میشود وحدت؛ این میشود حَبلالله. حَبلالله عبارت است از ولایت امیرالمؤمنین علیه السلام.
دستگیری امیرالمؤمنین علیه السلام از شیعیان در روز قیامت
امیرالمؤمنین علیه السلام میفرماید:
فَإنّکُم لَو قد عایَنتُمْ ما قَد عایَنَ مَن ماتَ مِنکُم لَجَزِعتُم و وَهِلتُم و سَمِعتُم و أَطَعتُم؛ وَلکنْ مَحجوبٌ عَنکُم ما قَد عایَنُوا و قَریبٌ ما یُطرَحُ الْحِجابُ.3
«قسم به خدا اگر شما میدیدید آنچه گذشتگان از شما ـ یعنی آن کسانی که قبل از شما این دار فانی را وداع کردند و در دار باقی به مشاهدات رسیدند ـ دیدند، به فزع در میآمدید و یک لحظه آرام نمیگرفتید و آنچه من میگفتم گوش میدادید و بعد عمل میکردید؛ ولکن این مسئله از شما غافل است و این معاینه از شما غافل است، ولی عنقریب آنچه آنها دیدند، شما هم خواهید دید.»
ابنأبیالحدید معتزلی4 در ذیل این فقرۀ حضرت بیانی بسیار شیرین دارد.
- سوره آلعمران (٣) آیه ٢٦. نور ملکوت قرآن، ج ١، ص ٢٢٩:
«بگو (ای پیغمبر): بار پروردگارا! تو هستی که فقط صاحب قدرت و پادشاهی هستی، و فرمان و امر و صاحباختیاری، و تسلط بر نفوس و سیطره بر جمیع عالم از آن تو است! پادشاهی و قدرت را تو به هرکه بخواهی میدهی و از هرکه بخواهی این پادشاهی و قدرت را میگیری، و هر کس را که بخواهی عزت میبخشی و هر کس را که بخواهی ذلیل مینمایی.» - المزار الکبیر، ابنمشهدی، ص ١٧٤ ـ ١٧٦، مناجات امیرالمؤمنین علیه السلام در مسجد کوفه.
- نهج البلاغة (صبحی صالح)، ص ٦٢.
- شرح نهج البلاغة، ج ١، ص ٢٩٩.
- سوره آلعمران (٣) آیه ٢٦. نور ملکوت قرآن، ج ١، ص ٢٢٩:

