کتاب شریف «جلوههای معرفت» متن خطبههای حضرت آیةاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «اعیاد فطر و قربان» میباشد که به بیان اسرار و رموز این دو عید بزرگ اسلامی و تبیین ظرائف سلوک الی اللَه و چگونگی دریافت حقایق باطنی و کشف حجابهای راه و وصول به بالاترین مقام معرفت و عقلانیت با لسانی رسا و بیانی شیوا میپردازند. تبیین «حقیقت توحید و جنبۀ باطنی ولایت و تأثیر آن در تبدّل جوهری انسان» و «تبعیت از قرآن و عترت» و «جایگاه انسان در عالم هستی» و «نحوۀ نگرش اولیایالهی نسبت به دنیا» از شاخصههای این اثر ارزشمند است که برای طالبان وصول به حقیقت راهگشا و راهنماست. مهمترین مباحث این اثر: • تفاوت علمای الهی و علمای اهل ظاهر • توجه به باطن از اساسیترین شرایط سلوک • ابتلائات الهی، عامل تزکیه و ارتقاء رتبۀ مؤمن • ولایت، ظهور کلمۀ توحید در تمام تعیّنات • تأثیر همّت انسان در سیر و سلوک الی اللَه • پیامبر و اهلبیت شایستهترین اسوه در مسیر لقاء الهی • تفاوت ضیافت ماه رمضان با دیگر ضیافتها • اتصال به حبل ولایت، عیدی پروردگار در عید فطر • در تحت ولایت و دستور ولیّ بودن، شرط قبولی عبادت • لزوم استمرار حال و هوای ماه رمضان در سایر ایّام • اهمیّت امید به رحمت و غفران الهی • لقای پروردگار بالاترین عنایت حق در عید فطر • صداقت در راه و تعظیم ولیّ الهی، شرط اساسی هدایت • اهمیت مسئله یقین در سیر و سلوک الی اللَه • عامل سربلندی حضرت ابراهیم در ابتلاء به ذبح اسماعیل • توجه صرف به محبوب، اثر دین حقیقی
جلوههای معرفت
175مسلمین توطئه میکنند! اینها میآیند و خیال میکنند پیغمبر اینها را نمیشناسد و از کارهای اینها اطلاعی ندارد! نه جانم؛ وقتی در منزل هستی، رسول خدا همانطوریکه در اینجا هستی میداند و نیازی به صحبت کردن ندارد؛
﴿وَٱللَهُ يَشۡهَدُ إِنَّهم لَكَٰذِبُونَ﴾.1
﴿إِذَا جَآءَكَ ٱلۡمُنَٰفِقُونَ قَالُواْ نَشۡهَدُ إِنَّكَ لَرَسُولُ ٱللَهِ وَٱللَهُ يَعۡلَمُ إِنَّكَ لَرَسُولُهُۥ وَٱللَهُ يَشۡهَدُ إِنَّ ٱلۡمُنَٰفِقِينَ لَكَٰذِبُونَ﴾؛2
«وقتی که میآیند پیش تو شهادت به رسالت میدهند: ”یا رسول خدا، تو پیامبری از طرف خدا“، خدا میداند که تو پیامبری ولی درعینحال خدا شهادت میدهد که اینها دروغ میگویند!»
کلام اینها که دروغ نیست، بلکه کلام اینها منطبق با باطن اینها نیست؛ نهاینکه کذب در کلام داشته باشند، کلام اینها منطبق با نفس اینها نیست؛ نفس اینها پلید است، کلام اینها آراسته است؛ سرّ اینها ظلمت است، رو و وجه اینها وجه منبسط و دلنشین و جذّاب است؛ باطن اینها کفر است، ظاهر اینها ظاهر جذّاب و فریبندهای است.
تهاجم همیشگی دو گروه به راه خدا: جاهل نادان و عالم گرفتار نفس
روی این حساب، این مسئله از زمان خلقت آدم علیٰ نبیِّنا و آله و علیه السلام تا زمان رسول خدا و إلیٰ زماننا هذا و بعد ادامه دارد. دائماً اسلام و سایر ادیان و راهِ بهسوی خدا از ناحیۀ دو طیف و دو گروه مورد تهاجم بود:
گروه اول، جاهل نادان که حرف حق را نمیفهمد. یک مطلب در ذهن او رفته است و هزار مطلب از او پنهان و مخفی است. خیال میکند راهش درست است و بر این مسیر است. هرچه انسان به او تذکر میدهد، اعتنا نمیکند و هرچه او را متوجه میکند باز به راه خودش میرود. این یک دسته.
دستۀ دوم، افرادی هستند که اینها عالماند و نسبت به مسائل اطلاع دارند، ولکن نفس
- سوره توبه (٩) آیه ١٠٧؛ سوره حشر (٥٩) آیه ١١. امام شناسی، ج ١٠، ص ٣٠١:
«و خداوند شهادت میدهد که البته البته ایشان از دروغگویانند.» - سوره منافقون (٦٣) آیه ١.
- سوره توبه (٩) آیه ١٠٧؛ سوره حشر (٥٩) آیه ١١. امام شناسی، ج ١٠، ص ٣٠١:

