کتاب شریف «جلوههای معرفت» متن خطبههای حضرت آیةاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «اعیاد فطر و قربان» میباشد که به بیان اسرار و رموز این دو عید بزرگ اسلامی و تبیین ظرائف سلوک الی اللَه و چگونگی دریافت حقایق باطنی و کشف حجابهای راه و وصول به بالاترین مقام معرفت و عقلانیت با لسانی رسا و بیانی شیوا میپردازند. تبیین «حقیقت توحید و جنبۀ باطنی ولایت و تأثیر آن در تبدّل جوهری انسان» و «تبعیت از قرآن و عترت» و «جایگاه انسان در عالم هستی» و «نحوۀ نگرش اولیایالهی نسبت به دنیا» از شاخصههای این اثر ارزشمند است که برای طالبان وصول به حقیقت راهگشا و راهنماست. مهمترین مباحث این اثر: • تفاوت علمای الهی و علمای اهل ظاهر • توجه به باطن از اساسیترین شرایط سلوک • ابتلائات الهی، عامل تزکیه و ارتقاء رتبۀ مؤمن • ولایت، ظهور کلمۀ توحید در تمام تعیّنات • تأثیر همّت انسان در سیر و سلوک الی اللَه • پیامبر و اهلبیت شایستهترین اسوه در مسیر لقاء الهی • تفاوت ضیافت ماه رمضان با دیگر ضیافتها • اتصال به حبل ولایت، عیدی پروردگار در عید فطر • در تحت ولایت و دستور ولیّ بودن، شرط قبولی عبادت • لزوم استمرار حال و هوای ماه رمضان در سایر ایّام • اهمیّت امید به رحمت و غفران الهی • لقای پروردگار بالاترین عنایت حق در عید فطر • صداقت در راه و تعظیم ولیّ الهی، شرط اساسی هدایت • اهمیت مسئله یقین در سیر و سلوک الی اللَه • عامل سربلندی حضرت ابراهیم در ابتلاء به ذبح اسماعیل • توجه صرف به محبوب، اثر دین حقیقی
جلوههای معرفت
149لقای خدا چیزی را در ذهن نیاورْد؛ نهاینکه منظور این شرکی است که عبادت اوثان باشد یا عبادت اصنام باشد. آن شرکی که هیچوقت در دائرۀ تخیّل و تصوّر علی نیامد، همطراز قرار دادن غیر خدا با خدا در جمیع أعمال و در جمیع أفعال در طول عمر بود. اگر این معنا و این مسئله در کسی محقّق باشد، قطعاً به لقای الهی و لقای پروردگار خواهد رسید و هرچه ما از این مسئله تنزّل کنیم، بسته به آن مقداری که مایه میگذاریم و همت به خرج میدهیم به همان مرتبه هم خواهیم رسید. از سابق گفتهاند: «به هر مقدار که پول بدهی، به همان مقدار آش میگیری!»1 حالا این دیگر بسته به آن همتی است که هر شخصی قرار میدهد، راه هم مشخص و مسیر هم معیّن و خود را هم نمیتوانیم گول بزنیم آقاجان! هیچکس نمیتواند خودش را گول بزند. آنقدر مسئله واضح است و آنقدر قضایا روشن است که کسی نمیتواند خودش را گول بزند. اگر شخصی خودش را گول بزند و اگر شخصی خیال کند که خدا را گول زده است بداند که در اینجا برد با او و باخت با این است.
لزوم نیاز به اُسوه و مقتدا در تشخیص عمل صالح
حالا ما میخواهیم عمل صالح انجام بدهیم، آن عمل صالح چیست؟ آیا ما میتوانیم به تمام زوایا برسیم؟! آیا ما میتوانیم تمام آنچه برای لقای پروردگار لازم است را آماده کنیم؟! [نه نمیتوانیم، پس] نیاز به اُسوه داریم، نیاز به شخصی داریم که به او تأسّی کنیم و نیاز به فردی داریم که او با خلوص نیت و صفای باطن و عدم مزج بین حق و باطل این راه را رفته باشد؛ و چه کسی میتواند برای این مسئله از پیغمبر شایستهتر باشد؟! چه کسی میتواند برای این مسئله از رسول خدا شایستهتر باشد؟! اگر ما رسول خدا را نداشتیم چه میکردیم؟! و اگر دستورات رسول خدا نبود چه میکردیم؟! واقعاً به این مسئله فکر کردهایم؟!
در آن آیۀ شریفه میفرماید:
- امثال و حکم، ج ٣، ص ١٥٩:
«هر چه پول بدهی آش میخوری.»
- امثال و حکم، ج ٣، ص ١٥٩:

