عنوان بصری ج4
جلد چهارم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد چهارم از این مجموعه، در موضوع «تزکیه و تهذیب» و تبیینِ «حقیقت عبودیّت» و «تحصیل علم و فهم حقیقی» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • بیفایدگی جمعآوری محفوظات و مطالب در حصول علم حقیقی • اهمیت تزکیه و تهذیب در فراگیری علوم • ملاک رحمانی یا نفسانی بودن علوم • بهخدمت گرفتن علم در راستای افکار شیطانی توسّط برخی علماء • علم بدون عبودیّت یعنی علم همراه با نفسانیّت • راه خدا و راه سلوک به اسم نیست؛ کار میخواهد • ظهور و بروز فرعونهای درونی افراد در مواقع مختلف • لزوم بکارگیری علم در غیر مسیر هوای نفسانی • لزوم صدق در عبودیّت و محبّت • همّت عالی یعنی وصول به مرتبۀ ذات احدیّ • آرامش و تسلیم قلب به پیشگاه الهی، حاصل فهم درست • وظیفۀ سالک در مواجعه با عناوین و القاب • اختصاصداشتن عناوینی مثل «علی زمان» به امامزمان علیهالسلام • اثرات منفی ملقّبشدن به القاب تکبّرآور برای نفس • بطلان تعبّد کورکورانه نسبت به مبانی فقهی، عرفانی و عقیدتی • شخصیتزدگی مانع رشد فکری و ارتقاء فرهنگی جامعه
مرتب سازی:
عنوان بصری ج4
84آیا این شخص دیگر میتواند زیر بار حق برود و میتواند عبودیت را کسب کند؟!
مراقبه و تزکیه شرط تحقق عبودیت
انسان در هر موقعیت و قضیهای که قرار میگیرد، باید همراه با آن عبودیت سیر کند. مثلاً وقتی که یک طبیب میخواهد دست به معاینه ببرد و بعد دست به نسخه نوشتن ببرد و بعد دست به تیغ ببرد، باید اول آن حقیقت عبودیت را در وجود خودش محقق کند که این نسخهای که الآن دارد مینویسد، یک عبد دارد این نسخه را مینویسد! این عملی را که الآن دارد انجام میدهد، یک عبد دارد انجام میدهد! آنوقت اگر این مطلب استمرار پیدا کند، کمکم برای انسان ملکه میشود و حالات انسان تغییر میکند!
علّت اینکه مرحوم آقا اینهمه به قضیۀ مراقبه تأکید میکردند، بهخاطر این است که کسی انجام نمیدهد! ما در بیست و چهار ساعت اگر [خیلی هنر کنیم،] یک دقیقه به فکر میافتیم و بعد هم تمام میشود! یک لحظه خطور میکند و بعد تمام میشود!
بنابراین شرط اول تحصیل علم آن است که در هر کاری اول باید حقیقت عبودیت برای انسان آشکار شود، و تا زمانیکه این حقیقت در انسان محقق نشود، این علوم الهی در انسان اثر معکوس بهوجود میآورند!
باران که در لطافت طبعش خلاف نیست *** در باغ لاله روید و در شورهزار خس1 در آیۀ شریفه دارد:
﴿وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ مَا هُوَ شِفَاءٌ وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ وَلَا يَزِيدُ الظَّالِمِينَ إِلاّ خَسَارًا﴾.2
تمام بزرگان اخلاق از سابقین و لاحقین برای شروع تحصیل علم، در وهلۀ اول تزکیه را توصیه میکردند، و تزکیه یعنی همین عبودیت! بزرگان فرمودهاند:
- گلستان سعدی، باب اول، در سیرت پادشاهان، ص ٢٥.
- سوره اسراء (١٧) آیه ٨٢. نور ملکوت قرآن، ج ١، ص ١٣٦:
«و ما از قرآن چیزهایی را نازل میکنیم که آنها برای مؤمنان شفا و رحمت است؛ و اما برای ستمگران زیاد نمیکند، مگر وبال و خسران را!»