عنوان بصری ج4
جلد چهارم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد چهارم از این مجموعه، در موضوع «تزکیه و تهذیب» و تبیینِ «حقیقت عبودیّت» و «تحصیل علم و فهم حقیقی» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • بیفایدگی جمعآوری محفوظات و مطالب در حصول علم حقیقی • اهمیت تزکیه و تهذیب در فراگیری علوم • ملاک رحمانی یا نفسانی بودن علوم • بهخدمت گرفتن علم در راستای افکار شیطانی توسّط برخی علماء • علم بدون عبودیّت یعنی علم همراه با نفسانیّت • راه خدا و راه سلوک به اسم نیست؛ کار میخواهد • ظهور و بروز فرعونهای درونی افراد در مواقع مختلف • لزوم بکارگیری علم در غیر مسیر هوای نفسانی • لزوم صدق در عبودیّت و محبّت • همّت عالی یعنی وصول به مرتبۀ ذات احدیّ • آرامش و تسلیم قلب به پیشگاه الهی، حاصل فهم درست • وظیفۀ سالک در مواجعه با عناوین و القاب • اختصاصداشتن عناوینی مثل «علی زمان» به امامزمان علیهالسلام • اثرات منفی ملقّبشدن به القاب تکبّرآور برای نفس • بطلان تعبّد کورکورانه نسبت به مبانی فقهی، عرفانی و عقیدتی • شخصیتزدگی مانع رشد فکری و ارتقاء فرهنگی جامعه
مرتب سازی:
عنوان بصری ج4
191نقل قول علامه طباطبائی از خواسته مرحوم کمپانی از آیة اللَه سیدابوالحسن اصفهانی
همین مرحوم آقا شیخ محمدحسین اصفهانی به اتفاق مرحوم آقا شیخ محمدرضا مظفر و مرحوم شیخ محمدجواد بلاغی، سه نفری در نجف نزد مرحوم آقا سید ابوالحسن اصفهانی رفتند که آنموقع مرجع تقلید بود.1 وقتی خادم آمد گفتند: با ایشان یک کار داریم. مرحوم آقا سید ابوالحسن آمدند و گفتند: «آقایان چه فرمایشی دارند؟» آنها گفتند:
ما آمدهایم تا مطلبی را به شما بگوییم و آن اینکه: در زمان سابق مردم نسبت به مسائل دینی دارای صفای باطن و سادهلوحی و ساذجیّت بودند و هرچه مرجع آنها میگفت، از او اطاعت کرده و إنقُلت و اشکال نمیکردند. اما الآن موقعیت با سابق تفاوت کرده است؛ بیدینی از هر طرف بر اسلام هجوم میآورد، مکتبهای مختلف مادیگری روزبهروز در جامعه رواج پیدا میکند، عدهای بهطور فنّی و اعتقادی و عقلی ـ نه فقهی ـ اصل و کیان اسلام را مورد حمله قرار میدهند. لذا امروز دیگر رسالۀ توضیحالمسائل و احکام طهارات و نجاسات و صلاة و دعا به درد ما نمیخورد، و در شرایط فعلی صِرف انتشار رساله جلوی هجوم مبانی اعتقادی را نمیگیرد.2 بنابراین امروز نیاز داریم که طلاب ما دروس فلسفه و علوم عقلی را بخوانند تا بتوانند در مقابل این هجوم ایستادگی کنند!
این مطالب، عین کلام مرحوم علاّمه طباطبائی است که برای ما نقل کردند، و بنده بلاواسطه از ایشان نقل کردم. حالا اگر کسی از شما نسبت به این بیان ایرادی
- ظاهراً بنده این مطلب را در روز میلاد امام زمان علیه السّلام در مشهد بر فراز منبر مطرح کردم و گفتم: وقتی حضرت میآیند، باب علم را برای همه باز میکنند. و در آن زمان هیچگونه محدودیتی برای هیچ فردی در فراگیری هر علمی ـ که بداند برای او مفید است ـ وجود ندارد و این انگها و این مطالب برداشته میشود.
- منبابمثال رساله میگوید: «اگر جایی نجس شد دو مرتبه آب بریزید»؛ ولی شخص میگوید: «ما اصل اسلامتان را قبول نداریم، آنوقت شما مسائل فرعی آن را مطرح میکنید؟!» یا منبابمثال در رسالۀ عملیه آمده است: «در شک بین سه و چهار نماز، بنا را بر چهار بگذارید و نماز را تمام کنید»؛ ولی آنها میگویند: «ما اصلاً نماز را قبول نداریم، شما شکّیات آن را برای ما بیان میکنید؟!»