عنوان بصری ج4
جلد چهارم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد چهارم از این مجموعه، در موضوع «تزکیه و تهذیب» و تبیینِ «حقیقت عبودیّت» و «تحصیل علم و فهم حقیقی» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • بیفایدگی جمعآوری محفوظات و مطالب در حصول علم حقیقی • اهمیت تزکیه و تهذیب در فراگیری علوم • ملاک رحمانی یا نفسانی بودن علوم • بهخدمت گرفتن علم در راستای افکار شیطانی توسّط برخی علماء • علم بدون عبودیّت یعنی علم همراه با نفسانیّت • راه خدا و راه سلوک به اسم نیست؛ کار میخواهد • ظهور و بروز فرعونهای درونی افراد در مواقع مختلف • لزوم بکارگیری علم در غیر مسیر هوای نفسانی • لزوم صدق در عبودیّت و محبّت • همّت عالی یعنی وصول به مرتبۀ ذات احدیّ • آرامش و تسلیم قلب به پیشگاه الهی، حاصل فهم درست • وظیفۀ سالک در مواجعه با عناوین و القاب • اختصاصداشتن عناوینی مثل «علی زمان» به امامزمان علیهالسلام • اثرات منفی ملقّبشدن به القاب تکبّرآور برای نفس • بطلان تعبّد کورکورانه نسبت به مبانی فقهی، عرفانی و عقیدتی • شخصیتزدگی مانع رشد فکری و ارتقاء فرهنگی جامعه
مرتب سازی:
عنوان بصری ج4
190مراقبه داشت.1 امروزه ما کتابهای ایشان را در ردۀ اول و بالاترین سطوح علمی مورد دقت و مطالعه قرار میدهیم.
ایشان به حرم امیرالمؤمنین مشرّف میشد و به سجده میرفت و ذکرهای یونسیّهاش را میگفت. چون حرم امیرالمؤمنین را مکان خلوت و دور از هیاهو و سر و صدا میدید و در آنجا دیگر کسی با او کار نداشت. اما مدتی که گذشت حرف و نقل و انتقادها شروع شد و گفتند:
این چه کسی است؟! عجیب است! این کارها چیست؟! سجدۀ یکساعته و درویشبازی و صوفیگری! ما این برنامهها را نداشتیم!
چه کسانی این حرفها را میزدند؟ همین علمای نجف برای آقا شیخ محمدحسین اصفهانی حرف درآوردند! تا آنجایی که زمزمه میشد: ایشان درویش و صوفی شده و در سجده ذکر یونسیه میگوید. تا اینکه در یکی از همین سجدهها، سیدالشهدا علیه السلام به ایشان فرمودند: «شما این سجده را در خانه انجام بدهید؛ زیرا برای شما شایعه درست کردهاند.»2
خیلی رُک به شما بگویم که معنای این حرف امام حسین این است که ما هم از دست اینها عاجزیم! لذا ایشان از آن به بعد دستورات را در منزل انجام داد.
در جواب یکی از این افراد گفته بود:
اگر سجده کردن صوفیگری است، پس حضرت موسی بن جعفر که صبح سر به سجده میگذاشت و ظهر سر برمیداشت، أصوَفُ الصّوفیه و از همۀ دراویش درویشتر بود!3
این [طرز تفکّر] جهالت است!
- رجوع شود به توحید علمی و عینی، ص ٣١؛ مطلع انوار، ج ٣، ص ٢٩.
- رجوع شود به توحید علمی و عینی، ص ٣٠.
- جهت اطلاع از ترجمه احوال آیةاللَه شیخ محمدحسین اصفهانی (کمپانی) قدس اللَه سرّه، رجوع شود به توحید علمی و عینی، ص ٢٦ ـ ٣٥ و ١٦٣.