
عنوان بصری ج4
جلد چهارم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد چهارم از این مجموعه، در موضوع «تزکیه و تهذیب» و تبیینِ «حقیقت عبودیّت» و «تحصیل علم و فهم حقیقی» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • بیفایدگی جمعآوری محفوظات و مطالب در حصول علم حقیقی • اهمیت تزکیه و تهذیب در فراگیری علوم • ملاک رحمانی یا نفسانی بودن علوم • بهخدمت گرفتن علم در راستای افکار شیطانی توسّط برخی علماء • علم بدون عبودیّت یعنی علم همراه با نفسانیّت • راه خدا و راه سلوک به اسم نیست؛ کار میخواهد • ظهور و بروز فرعونهای درونی افراد در مواقع مختلف • لزوم بکارگیری علم در غیر مسیر هوای نفسانی • لزوم صدق در عبودیّت و محبّت • همّت عالی یعنی وصول به مرتبۀ ذات احدیّ • آرامش و تسلیم قلب به پیشگاه الهی، حاصل فهم درست • وظیفۀ سالک در مواجعه با عناوین و القاب • اختصاصداشتن عناوینی مثل «علی زمان» به امامزمان علیهالسلام • اثرات منفی ملقّبشدن به القاب تکبّرآور برای نفس • بطلان تعبّد کورکورانه نسبت به مبانی فقهی، عرفانی و عقیدتی • شخصیتزدگی مانع رشد فکری و ارتقاء فرهنگی جامعه
عنوان بصری ج4
158صوَر مختلفی دارد. بنابراین همۀ ما در این قضیه با جناب فرعون شریک هستیم!
عدم اجابت درخواست مشرکین توسط پروردگار
یک وقت راجع به برخی از آیات قرآن که میفرماید: در روز قیامت منافقین و کفّار و مشرکین میآیند و از ما طلب بازگشت میکنند، فکر میکردم که چرا خدا قبول نمیکند؟! مگر خدا با کسی حقد و کینه دارد که قبول نمیکند؟! حقد و کینه مربوط به افرادی است که در گرداب تخیّلات و انانیت و اهویۀ نفسانی دست و پا میزنند، اما مقام ذات ربوبی که منزّه است از هر شَین و صفت رذیلهای که مختصّ عالم کثرت است، چرا درخواست آنها را رد میکند؟!
قرآن میفرماید:
﴿وَلَوۡ تَرَىٰٓ إِذۡ وُقِفُواْ عَلَى ٱلنَّارِ فَقَالُواْ يَٰلَيۡتَنَا نُرَدُّ وَلَا نُكَذِّبَ بَِٔايَٰتِ رَبِّنَا وَنَكُونَ مِنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ﴾؛1
«ای پیغمبر، ای کاش میدیدی وقتی که اینها در کنار جهنم ایستادهاند (و بر جهنم إشراف دارند و هر لحظه ممکن است که سقوط کنند و هر کس براساس شدت و ضعف، قلّت و کثرتِ گناه مستحقّ عذاب گردد و در جای خود قرار گیرد. آنموقع آه از نهادشان برمیخیزد) و میگویند: ای کاش خدا ما را برگرداند تا دیگر مثل سابق آیات خدا را تکذیب نکنیم و از مؤمنین بشویم!»
خدا در جواب آنها میفرماید:
﴿بَلۡ بَدَا لَهُم مَّا كَانُواْ يُخۡفُونَ مِن قَبۡلُ وَلَوۡ رُدُّواْ لَعَادُواْ لِمَا نُهُواْ عَنۡهُ وَإِنَّهُمۡ لَكَٰذِبُونَ﴾؛2
«بلکه تمام آنچه در دنیا مخفی میکردند (از عالم قیامت و مسائل مربوط به آن) برای آنان روشن شد و اگر به دنیا بازگردند، برمیگردند و دوباره تکذیب میکنند؛ و حقّاً آنان دروغگویان هستند!»
در این دنیا وقتی که میخواستیم یک جرقّه به ذهن آنها بزنیم، هنوز آن جرقّه به ذهنشان نیامده، از آن رد میشدند و اصلاً نمیگذاشتند که آن جرقّه بیاید! وقتی
- سوره انعام (٦) آیه ٢٧.
- سوره انعام (٦) آیه ٢٨.
