
عنوان بصری ج4
جلد چهارم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد چهارم از این مجموعه، در موضوع «تزکیه و تهذیب» و تبیینِ «حقیقت عبودیّت» و «تحصیل علم و فهم حقیقی» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • بیفایدگی جمعآوری محفوظات و مطالب در حصول علم حقیقی • اهمیت تزکیه و تهذیب در فراگیری علوم • ملاک رحمانی یا نفسانی بودن علوم • بهخدمت گرفتن علم در راستای افکار شیطانی توسّط برخی علماء • علم بدون عبودیّت یعنی علم همراه با نفسانیّت • راه خدا و راه سلوک به اسم نیست؛ کار میخواهد • ظهور و بروز فرعونهای درونی افراد در مواقع مختلف • لزوم بکارگیری علم در غیر مسیر هوای نفسانی • لزوم صدق در عبودیّت و محبّت • همّت عالی یعنی وصول به مرتبۀ ذات احدیّ • آرامش و تسلیم قلب به پیشگاه الهی، حاصل فهم درست • وظیفۀ سالک در مواجعه با عناوین و القاب • اختصاصداشتن عناوینی مثل «علی زمان» به امامزمان علیهالسلام • اثرات منفی ملقّبشدن به القاب تکبّرآور برای نفس • بطلان تعبّد کورکورانه نسبت به مبانی فقهی، عرفانی و عقیدتی • شخصیتزدگی مانع رشد فکری و ارتقاء فرهنگی جامعه
عنوان بصری ج4
157ذات، ذاتی است؛ نه عارضی! همۀ اینها بهخاطر این است که هنوز غرق شدن در دریا به سراغ او نیامده است. وقتی که غرق شد و دید که شنا کردن هم ممکن نیست، و از آن طرف هم مشاهده کرد که موسی با قومش به آسانی عبور کردند، ایمان آورد! جبرئیل هم مُشتی لَجَن برداشت و بر دهانش زد1 و گفت: «تا بهحال چهکار میکردی؟!»
﴿فَٱلۡيَوۡمَ نُنَجِّيكَ بِبَدَنِكَ لِتَكُونَ لِمَنۡ خَلۡفَكَ ءَايَةً﴾؛2
«امروز تو را با خودمان میبریم و بدنت را در ساحل میاندازیم3 تا اینکه عبرت باشد برای کسانی که بعد از تو میآیند (تا آنها هم با این پدیده روبهرو شوند و بفهمند که قضیه جدی است!).»
امروز تو را با خود میبریم، چون انسان این بدن نیست. تشریف میآورید و با شما کار داریم، و این تازه اولِ راه است و آن طرف ملائکۀ ما منتظر پذیرایی و استقبال از شما هستند! برای چه در این دنیا ادّعای الوهیّت کردهای؟!
ظهور و بروز فرعونهای درونی افراد در مواقع مختلف
همۀ ما همین هستیم! همه ما فرعونیم! هر کسی از ما در نفس خودش یک فرعون است! منتها ادعای الوهیت نمیکنیم، چون کسی از ما نمیپذیرد! وإلاّ اگر بپذیرند ادعا میکنیم! الآن اگر من بگویم: خدا هستم، میگویند: بهدنبال کارت برو! خدا کیست؟! فرعون با الوهیت خود، مردم را به استرقاق4 کشید، ما نیز اگر منافع اقتضا کند بهنحوی دیگر این کار را میکنیم و ادعا میکنیم که من چه هستم و من چه هستم و باید بیایید و از من اطاعت کنید و...! اگر خدایی در کار نباشد ما همانیم، و هیچ تفاوتی ندارد! روز قیامت مظاهر را به انسان نشان نمیدهند، بلکه ظهور را نشان میدهند. گول زدنِ مردم و دعوت به خود یک خط است که تعقیب میشود، فقط
- تاریخ الطبری، ج ١، ص ٤١٦ و ٤٢١.
- سوره یونس (١٠) آیه ٩٢.
- میگویند: اخیراً هم بدن او را کشف کردهاند!*
* رجوع شود به مقایسهای میان تورات، انجیل، قرآن و علم، موریس بوکای، ترجمۀ ذبیحاللَه دبیر، ص ٣١٩. - لغتنامه دهخدا: استرقاق: بنده گرفتن، شخصی را برده خود قرار دادن.
