
عنوان بصری ج4
جلد چهارم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد چهارم از این مجموعه، در موضوع «تزکیه و تهذیب» و تبیینِ «حقیقت عبودیّت» و «تحصیل علم و فهم حقیقی» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • بیفایدگی جمعآوری محفوظات و مطالب در حصول علم حقیقی • اهمیت تزکیه و تهذیب در فراگیری علوم • ملاک رحمانی یا نفسانی بودن علوم • بهخدمت گرفتن علم در راستای افکار شیطانی توسّط برخی علماء • علم بدون عبودیّت یعنی علم همراه با نفسانیّت • راه خدا و راه سلوک به اسم نیست؛ کار میخواهد • ظهور و بروز فرعونهای درونی افراد در مواقع مختلف • لزوم بکارگیری علم در غیر مسیر هوای نفسانی • لزوم صدق در عبودیّت و محبّت • همّت عالی یعنی وصول به مرتبۀ ذات احدیّ • آرامش و تسلیم قلب به پیشگاه الهی، حاصل فهم درست • وظیفۀ سالک در مواجعه با عناوین و القاب • اختصاصداشتن عناوینی مثل «علی زمان» به امامزمان علیهالسلام • اثرات منفی ملقّبشدن به القاب تکبّرآور برای نفس • بطلان تعبّد کورکورانه نسبت به مبانی فقهی، عرفانی و عقیدتی • شخصیتزدگی مانع رشد فکری و ارتقاء فرهنگی جامعه
عنوان بصری ج4
127روبهروی مُستجار مینشستم.1 یک شب که نشسته بودم و به مستجار نگاه میکردم، یکمرتبه در تصوّراتم به اینجا رسیدم که واقعاً امیرالمؤمنین علیه السلام چقدر مظلوم است! یعنی هر چه شما بگویید، کم گفتهاید! هیچ مصیبتی نبود مگر اینکه بر سر این مرد آمد و او ساکت بود! یکی از مصیبتهایش که در آنجا به نظرم آمد، ماجرای برادرش عقیل بود.
امیرالمؤمنین علیه السلام بهخاطر احقاق حقّ و بهخاطر عدالت، عملی را انجام میدهد که بین برادران خود و سایر افراد فرق نگذارد، آنوقت این عقیل بلند میشود و نزد معاویه میرود! آخر واقعاً مظلومیّتی بالاتر از این هست؟! یعنی اگر هزار تا لشکر به معاویه میدادند، اینقدر در دلش قند آب نمیکرد که ببیند برادر امیرالمؤمنین بلند شده و به نزد او آمده و میگوید: «زن و بچّهام در تنگنا هستند و....» متوجه میشوید؟
امیرالمؤمنین میگوید: «بین تو و بقیه چه فرقی است که من سهم تو را از بیتالمال بیشتر بدهم؟! اگر مال همه را اضافه کردم، مال تو را هم اضافه میکنم!» بعد حضرت بلند میشود و آهنی را داغ میکند و به او نزدیک میکند و نالۀ عقیل به هوا میرود! حضرت میگوید:
ثَکِلَتکَ الثّواکِلُ یا عقیل! أتَئِنُّ مِن حَدیدةٍ أحماهَا إنسانُها لِلَعِبه و تَجرُّنی إلَی نارٍ سَجَرها جبّارُها لِغَضَبه؛2
«زنان عزادار و نوحهگر بر تو گریه کنند و بر عزای تو بنشینند! تو گرمای آهنی
- وقتی امیرالمؤمنین علیه السلام در بطن مادر خود فاطمۀ بنت اسد بودند و موقع زایمان شد، دیوار کعبه در محل مستجار شکافته شد و حضرت فاطمه بنت اسد وارد شدند. محل مستجار دقیقاً مقابل درِ کعبه است. بعد از اینکه حضرت فاطمه بنت اسد وارد شدند، دیوار دوباره به هم آمد و هر چه کردند نتوانستند در کعبه را باز کنند. حضرت تا سه روز در آنجا بودند و بعد دیوار از همانجا باز شد و حضرت فاطمه با امیرالمؤمنین علیهما السلام از بیت خارج شدند و دوباره دیوار به هم پیوست.* لذا کاملاً مشخص است که آن ردیف از سنگهای کعبه از نظر کیفیّت چیدن فرق میکند.
* الأمالی، شیخ صدوق، ص ١٣٢. - نهج البلاغة (صبحی صالح)، ص ٣٤٧.
- وقتی امیرالمؤمنین علیه السلام در بطن مادر خود فاطمۀ بنت اسد بودند و موقع زایمان شد، دیوار کعبه در محل مستجار شکافته شد و حضرت فاطمه بنت اسد وارد شدند. محل مستجار دقیقاً مقابل درِ کعبه است. بعد از اینکه حضرت فاطمه بنت اسد وارد شدند، دیوار دوباره به هم آمد و هر چه کردند نتوانستند در کعبه را باز کنند. حضرت تا سه روز در آنجا بودند و بعد دیوار از همانجا باز شد و حضرت فاطمه با امیرالمؤمنین علیهما السلام از بیت خارج شدند و دوباره دیوار به هم پیوست.* لذا کاملاً مشخص است که آن ردیف از سنگهای کعبه از نظر کیفیّت چیدن فرق میکند.
