
عنوان بصری ج4
جلد چهارم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد چهارم از این مجموعه، در موضوع «تزکیه و تهذیب» و تبیینِ «حقیقت عبودیّت» و «تحصیل علم و فهم حقیقی» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • بیفایدگی جمعآوری محفوظات و مطالب در حصول علم حقیقی • اهمیت تزکیه و تهذیب در فراگیری علوم • ملاک رحمانی یا نفسانی بودن علوم • بهخدمت گرفتن علم در راستای افکار شیطانی توسّط برخی علماء • علم بدون عبودیّت یعنی علم همراه با نفسانیّت • راه خدا و راه سلوک به اسم نیست؛ کار میخواهد • ظهور و بروز فرعونهای درونی افراد در مواقع مختلف • لزوم بکارگیری علم در غیر مسیر هوای نفسانی • لزوم صدق در عبودیّت و محبّت • همّت عالی یعنی وصول به مرتبۀ ذات احدیّ • آرامش و تسلیم قلب به پیشگاه الهی، حاصل فهم درست • وظیفۀ سالک در مواجعه با عناوین و القاب • اختصاصداشتن عناوینی مثل «علی زمان» به امامزمان علیهالسلام • اثرات منفی ملقّبشدن به القاب تکبّرآور برای نفس • بطلان تعبّد کورکورانه نسبت به مبانی فقهی، عرفانی و عقیدتی • شخصیتزدگی مانع رشد فکری و ارتقاء فرهنگی جامعه
عنوان بصری ج4
124بیان ادامه مکتوب امام سجاد علیه السلام و خطاب حضرت به همه!
همانطوریکه عرض شد محمد بن مسلم زُهری از علمای زمان حضرت سجاد علیه السلام بود که در دستگاه خلافت بنیامیه و بنیمروان مقام بسیار بالایی داشت و شاید در بین علمای آن زمان، کسی مانند محمد بن مسلم زُهْری ـ یا بنا بر بعضی نُسَخ: زُهَری ـ نیامده بود. علیأیّحال چون امام سجاد علیه السلام از باب آن لطف و عنایت امامت قصد دستگیری او را داشتند نامهای بسیار تکان دهنده به او و به ما نوشتند.
کلمات امام سجاد علیه السلام جاودانه و همیشگی است و برای ما تا روز قیامت جاودانگی دارد؛ لذا این نامه برای ما نیز هست، یعنی اگرچه مخاطب امام سجاد محمد بن مسلم است، ولی حقایق و خصوصیاتی که آن حضرت در این نامه برای او بیان میکند، کاملاً بر ما منطبق است.
حضرت خطاب به او میفرمایند: «إنَّکَ أخَذتَ ما لَیسَ لَکَ مِمَّن أعطاکَ!» این منصب و تقرّبی را که الآن تو بهدست آوردهای، از چه کسی گرفتهای؟ آیا از خدا گرفتهای؟! آیا پیغمبر یا امام این منصب و موقعیت را به تو إعطا کرده است؟! این قضاوت قاضیالقضاتی و این تقرّب در بین افراد حکومت و این منصب را از چه کسی گرفتهای؟ از کسی گرفتهای که لیاقت این کار را ندارد؛ پس برای تو نیست! خلفای بنیامیه و بنیمروان چهکارهاند که این مناصب را به تو بدهند؟!
لزوم دقت در رفتار و مواجهه با افراد و جریانات
و دَنَوتَ مِمّن لَم یَرُدَّ علَی أحَدٍ حقًّا؛ «تو به افرادی نزدیک شدهای که حقّ کسی را نمیپردازند!»
خودت را داری به آنها نزدیک میکنی! آیا انسان باید خودش را به اینها نزدیک کند؟! اگر قرار بر این است که انسان در این دنیا به موقعیت و جایگاهی نزدیک بشود، باید چشمش را باز کند که خودش را میخواهد به کجا نزدیک کند و از کجا میخواهد طلب مساعدت کند! آیا از حکومت بنیامیه؟! آیا میخواهی خودت را به آنجا نزدیک کنی و مقرّب آنجا باشی؟!
و لَم تَرُدَّ باطِلًا حینَ أدناکَ؛ «تو باطلی را رد نکردی وقتی که آنها تو را به خودشان
