
عنوان بصری ج4
جلد چهارم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد چهارم از این مجموعه، در موضوع «تزکیه و تهذیب» و تبیینِ «حقیقت عبودیّت» و «تحصیل علم و فهم حقیقی» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • بیفایدگی جمعآوری محفوظات و مطالب در حصول علم حقیقی • اهمیت تزکیه و تهذیب در فراگیری علوم • ملاک رحمانی یا نفسانی بودن علوم • بهخدمت گرفتن علم در راستای افکار شیطانی توسّط برخی علماء • علم بدون عبودیّت یعنی علم همراه با نفسانیّت • راه خدا و راه سلوک به اسم نیست؛ کار میخواهد • ظهور و بروز فرعونهای درونی افراد در مواقع مختلف • لزوم بکارگیری علم در غیر مسیر هوای نفسانی • لزوم صدق در عبودیّت و محبّت • همّت عالی یعنی وصول به مرتبۀ ذات احدیّ • آرامش و تسلیم قلب به پیشگاه الهی، حاصل فهم درست • وظیفۀ سالک در مواجعه با عناوین و القاب • اختصاصداشتن عناوینی مثل «علی زمان» به امامزمان علیهالسلام • اثرات منفی ملقّبشدن به القاب تکبّرآور برای نفس • بطلان تعبّد کورکورانه نسبت به مبانی فقهی، عرفانی و عقیدتی • شخصیتزدگی مانع رشد فکری و ارتقاء فرهنگی جامعه
عنوان بصری ج4
121علوم آلمحمد است که ایشان جمعآوری کرده است.1
در این کتاب، روایات و وصایا و نصائح ائمه علیهم السلام بیان شده است. من الآن برای نمونه یک صفحهاش را باز میکنم. مثلاً [نقل میکند که امام مجتبی راجع به امیرالمؤمنین علیهما السلام فرمودند:]
إنّ علیًّا بابٌ مَن دَخَلَه کان مُؤمِنًا و مَن خَرَجَ مِنهُ کان کافِرًا؛2
[«همانا علی همچون دری است که هر کس از آن داخل شود مؤمن است، و هر کس که از آن خارج گردد کافر است!»]
همچنین روایت دیگری از حضرت امام حسن مجتبی علیه السلام نقل میکند که میفرماید:
المصائِبُ مفاتیحُ الأجرِ؛3 «مصیبتهایی که برای انسان پیش میآید، (در صورتیکه انسان صبر کند و سعه پیدا کند) حکم کلیدهایی را دارد که انسان را به اجر و پاداشهای بسیار بزرگ میرساند.»
[یا مثلاً راجع به آیۀ شریفۀ] ﴿أُوْلَـٰٓئِكَ يُجۡزَوۡنَ ٱلۡغُرۡفَةَ بِمَا صَبَرُواْ وَيُلَقَّوۡنَ فِيهَا تَحِيَّةٗ وَسَلَٰمًا﴾،4 [از امام باقر علیه السلام چنین آورده است:]
الغُرفةُ الجَنّة؛ بما صَبَروا علَی الفِتَن فی الدّارِ الدُّنیا؛5
- خداوند مرحوم ملاّ محمدباقر مجلسی را رحمت کند! ایشان مرد بسیار بزرگوار و عالمی بوده است و در راه تثبیت شریعت غرّاء و ولایت ائمه و شریعت امامیه، بسیار زحمت کشیدهاند و حقّ بزرگی بر گردن تشیّع دارد. البته پدرش مرحوم ملاّ محمدتقی مجلسی، از ایشان افضل و اولیٰ بوده است و اهل حال و اهل دل و اهل باطن هم بوده است.
- بحار الأنوار، ج ٧٥، ص ١١٢، به نقل از کشف الغمة، ج ١، ص ٥٧٢.
- بحار الأنوار، ج ٧٥، ص ١١٣، به نقل از العدد القویة، ص ٣٧.
- سوره فرقان (٢٥) آیه ٧٥. امام شناسی، ج ٢، ص ٢٢٠:
«آنان گروهی هستند که آن غرفۀ بهشتی پاداش صبر و استقامت آنها بوده و از جانب پروردگار مورد سلام و تحیت قرار میگیرند.» - بحار الأنوار، ج ٧٥، ص ١٨٦، به نقل از کشف الغمة.
