
عنوان بصری ج4
جلد چهارم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد چهارم از این مجموعه، در موضوع «تزکیه و تهذیب» و تبیینِ «حقیقت عبودیّت» و «تحصیل علم و فهم حقیقی» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • بیفایدگی جمعآوری محفوظات و مطالب در حصول علم حقیقی • اهمیت تزکیه و تهذیب در فراگیری علوم • ملاک رحمانی یا نفسانی بودن علوم • بهخدمت گرفتن علم در راستای افکار شیطانی توسّط برخی علماء • علم بدون عبودیّت یعنی علم همراه با نفسانیّت • راه خدا و راه سلوک به اسم نیست؛ کار میخواهد • ظهور و بروز فرعونهای درونی افراد در مواقع مختلف • لزوم بکارگیری علم در غیر مسیر هوای نفسانی • لزوم صدق در عبودیّت و محبّت • همّت عالی یعنی وصول به مرتبۀ ذات احدیّ • آرامش و تسلیم قلب به پیشگاه الهی، حاصل فهم درست • وظیفۀ سالک در مواجعه با عناوین و القاب • اختصاصداشتن عناوینی مثل «علی زمان» به امامزمان علیهالسلام • اثرات منفی ملقّبشدن به القاب تکبّرآور برای نفس • بطلان تعبّد کورکورانه نسبت به مبانی فقهی، عرفانی و عقیدتی • شخصیتزدگی مانع رشد فکری و ارتقاء فرهنگی جامعه
عنوان بصری ج4
105اینها مسائلی است که امام سجاد علیه السلام دارد به آنها اعتراف میکند. یعنی محمد بن مسلم شهاب زهری یک فرد عادی نبوده است!
غفلت انسان از نعمتهای الهی
ما خیال میکنیم که آنچه بهدست آوردهایم از پیش خودمان بهدست آوردهایم. آن علومی که الآن ما بهدست آوردهایم و بهواسطۀ آن علوم بر مردم فخر میفروشیم، از کجا بوده است؟ این علوم در همین کتابها بوده و اگر این کتابها بهدست ما نمیرسید، آیا ما به این مطالب میرسیدیم؟! اگر خداوند به ما صحت و سلامتی عطا نمیکرد، آیا ما به این مطالب میرسیدیم؟! اگر خداوند برای ما شرائط مناسب برای تعلیم بهوجود نمیآورد، آیا به این مطالب میرسیدیم؟! تا بهحال به این مسائل فکر کردهایم؟!
اگر نِعم الهیه بر ما تمام نمیشد، ما در یکهمچنین موقعیتی قرار نمیگرفتیم تا بتوانیم از اشتیاق و رغبت و توجه مردم نسبت به خودمان سوء استفاده کنیم! اینها همه بهخاطر نِعم الهیه است. خداوند به ما صحت و سلامتی عنایت کرد تا ما توانستیم درس بخوانیم و مباحثه و مطالعه کنیم. خداوند به ما استعداد و حافظه داد، شرائط مناسب و معلّم داد، رزق و روزی داد! اینها همه شرائطی است که خداوند برای ما آماده کرده است و نسبت به همه همینطور است، چه اهل علم و چه دیگران تفاوتی نمیکند، هر کسی در موقعیت خودش!
قبح خیانت انسان به ولینعمت خود
حضرت در اینجا میخواهند محمد بن مسلم شهاب زهری را به این مسئله متوجه کنند که تو با نِعم الهی به اینجا رسیدی، آنوقت بنیامیه را توجیه میکنی؟! تو بهواسطۀ کتاب الهی که خدا بر پیغمبرش نازل کرد در دین خبیر شدهای، آنوقت با همین کتاب خنجر به پیغمبر میزنی؟! تو با همین سنّت و کلماتی که از پیغمبر نقل شده و آنها را حفظ کردهای و روی آنها تأمّل کردهای به این موقعیت رسیدهای، آنوقت با همین سنّت، بنیامیه را تأویل میکنی؟! بنیامیهای که پسر پیغمبر را میکشند!
ببینید مسئله چقدر قبیح و وقیح است! آنوقت آیا این پشت کردن به ولینعمت نیست؟ ولینعمتهای ما چه کسانی هستند؟ ولینعمتهای ما همین چهارده معصوم هستند! ما بیاییم مطالب آنها را بگیریم و استفاده کنیم و در یک موقعیت علمی قرار
