
عنوان بصری ج4
جلد چهارم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد چهارم از این مجموعه، در موضوع «تزکیه و تهذیب» و تبیینِ «حقیقت عبودیّت» و «تحصیل علم و فهم حقیقی» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • بیفایدگی جمعآوری محفوظات و مطالب در حصول علم حقیقی • اهمیت تزکیه و تهذیب در فراگیری علوم • ملاک رحمانی یا نفسانی بودن علوم • بهخدمت گرفتن علم در راستای افکار شیطانی توسّط برخی علماء • علم بدون عبودیّت یعنی علم همراه با نفسانیّت • راه خدا و راه سلوک به اسم نیست؛ کار میخواهد • ظهور و بروز فرعونهای درونی افراد در مواقع مختلف • لزوم بکارگیری علم در غیر مسیر هوای نفسانی • لزوم صدق در عبودیّت و محبّت • همّت عالی یعنی وصول به مرتبۀ ذات احدیّ • آرامش و تسلیم قلب به پیشگاه الهی، حاصل فهم درست • وظیفۀ سالک در مواجعه با عناوین و القاب • اختصاصداشتن عناوینی مثل «علی زمان» به امامزمان علیهالسلام • اثرات منفی ملقّبشدن به القاب تکبّرآور برای نفس • بطلان تعبّد کورکورانه نسبت به مبانی فقهی، عرفانی و عقیدتی • شخصیتزدگی مانع رشد فکری و ارتقاء فرهنگی جامعه
عنوان بصری ج4
68که سکته کرده بود، بلند شد و روی تخت نشست و رگهای گردنشان متورّم و صورتشان سرخ شد و فرمودند:
آقا، بدانید من در روز قیامت با دست خودم این مرد را در آتش خواهم انداخت!
من با خودم گفتم: کار آن بندۀ خدا تمام شد! اگرچه این فرد علم دارد و فرمول سر هم میکند، ولی تهذیب پیدا نکرده است! لذا میگوید:
اولاً: چون این جنین جان ندارد و هنوز انسان نشده است، با لحم فرقی نمیکند. آنچه باعث حرمت سقط است و موجب عقوبت میشود دمیده شدن روح است.
ثانیاً: بهجهت تأمین مصالح و دوری از مفاسد و بهخاطر حفظ اجتماع و جلوگیری از ناراحتی اعصاب و مریضی زنان، سقط اشکال ندارد.
ولی صحبت در این است که ای از خدا بیخبر، تو که چنین حرفی میزنی، آیا واقعاً در دلت، بین خود و خدا چنین میپنداری که جنین بچۀ مسلمان با جنین سگ و گربه یکی است؟! پس چرا جنین سگ و گربه که میافتد دیه ندارد، ولی جنین بچه مسلمان دیه دارد؟! این دسته از علما، کمر پیغمبر را شکستند!
روایت پیغمبر اکرم در رابطه با عالِم متهتّک
پیغمبر اکرم صلّی اللَه علیه و آله و سلّم فرمود:
قَصَمَ ظَهری صِنفان: عالِمٌ مُتَهَتّک؛ و جاهِلٌ مُتَنَسّک!1
«دو طائفه کمر مرا شکستند: اول عالم بیباکی که غیر از منافع دنیوی چیزی را در مُخیّلهاش خطور نمیدهد؛ و دوم جاهل نادانی که حرف گوش نمیدهد و روی جهل خودش عمل میکند!»
این بهخاطر این است که نفس چنین عالمی تهذیب ندارد و فقط علم در آن هست؛ لذا همین روایت امام صادق علیه السلام را میآورد و برمیگرداند و چیز دیگری را در خارج ظهور میدهد. همین کلام امیرالمؤمنین علیه السلام را از نهج البلاغه میآورد و برعکس میکند و طور دیگری مطرح میکند.
- معدن الجواهر، ص ٢٦، با قدری اختلاف.
