
عنوان بصری ج4
جلد چهارم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد چهارم از این مجموعه، در موضوع «تزکیه و تهذیب» و تبیینِ «حقیقت عبودیّت» و «تحصیل علم و فهم حقیقی» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • بیفایدگی جمعآوری محفوظات و مطالب در حصول علم حقیقی • اهمیت تزکیه و تهذیب در فراگیری علوم • ملاک رحمانی یا نفسانی بودن علوم • بهخدمت گرفتن علم در راستای افکار شیطانی توسّط برخی علماء • علم بدون عبودیّت یعنی علم همراه با نفسانیّت • راه خدا و راه سلوک به اسم نیست؛ کار میخواهد • ظهور و بروز فرعونهای درونی افراد در مواقع مختلف • لزوم بکارگیری علم در غیر مسیر هوای نفسانی • لزوم صدق در عبودیّت و محبّت • همّت عالی یعنی وصول به مرتبۀ ذات احدیّ • آرامش و تسلیم قلب به پیشگاه الهی، حاصل فهم درست • وظیفۀ سالک در مواجعه با عناوین و القاب • اختصاصداشتن عناوینی مثل «علی زمان» به امامزمان علیهالسلام • اثرات منفی ملقّبشدن به القاب تکبّرآور برای نفس • بطلان تعبّد کورکورانه نسبت به مبانی فقهی، عرفانی و عقیدتی • شخصیتزدگی مانع رشد فکری و ارتقاء فرهنگی جامعه
عنوان بصری ج4
199دفاع از مکتب امام صادق، این مسئله را مورد قدح قرار دهد؟! لذا این مطلب مورد قبول ما نیست و ما نمیتوانیم آن را بپذیریم. البته با در نظر گرفتنِ اینکه درجه و مقام و موقعیت هر کسی در جای خود محفوظ است!
عدم جواز استعمال لفظ امام بهنحو اطلاق بر غیر ائمه
مرحوم والد ما ـ رضوان اللَه علیه ـ نسبت به حدود و ثغور و حیطۀ ائمه علیهم السلام نهایت حمیّت و نهایت عِرق را به خرج میدادند! بهطوریکه ما از شخص دیگری مانند ایشان این مسئله را مشاهده نکردیم که نسبت به دفاع از حریم امام علیه السلام اینقدر شدید باشد!
ایشان در کتاب امام شناسی جلد هجدهم با ادلّه ثابت میکنند که اطلاق لفظ امام بهطور مطلق، فقط بر ائمۀ اثنا عشر جایز است؛ یعنی در فرهنگ شیعه فقط باید به ائمۀ اثنا عشر امام گفت و اطلاق امام بر غیر ائمه علیهم السلام جایز نیست!1 نظر خود بنده نیز همین است و بنده هم به هیچکس غیر از آنها امام نمیگویم. البته استعمال لفظ «امام جماعت» و «امام جمعه» و امثالذلک رایج بوده و اشکالی هم ندارد. امام جماعت و جمعه یعنی کسی که در نماز مقتدا و پیشوا است. اما استعمال لفظ امام بهنحو مطلق مانند «امام کیست؟»، «امام آمد»، «امام رفت»، «امام فرمود» و امثال آن فقط مختصّ این دوازده نفر است و نباید از حیطۀ آنها فراتر برود!
مخالفت آیةاللَه سید موسی صدر با بهکاربردن لفظ امام برای ایشان
حالا که صحبت به اینجا رسید، این مطلب را هم بگویم که یکی از دوستان بسیار صمیمی مرحوم والد ـ رضوان اللَه علیه ـ حضرت آیةاللَه آقا سید موسی صدر ـ حفظه اللَه ـ است.2 از سابق به ایشان «امام موسی صدر» میگفتند و به این لقب معروف بود. در سفری که دو سال پیش به لبنان داشتم، آقای دکتر محمد قَصیر که از حواریون ایشان بود، برای دیدن ما آمده بود و قضایایی را برای بنده نقل میکرد. بنده
- رجوع شود به امام شناسی، ج ١٨، ص ٢٠٦ ـ ٢٢٠.
- إنشاءاللَه ایشان زنده هستند! خداوند ایشان را سالم بدارد و در تحت کنف حمایت و عنایت الهی باشند و از ایادی و دست شیاطین انس و محاربین با اسلام و حق نجات و خلاصی ببخشد!
