
عنوان بصری ج4
جلد چهارم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد چهارم از این مجموعه، در موضوع «تزکیه و تهذیب» و تبیینِ «حقیقت عبودیّت» و «تحصیل علم و فهم حقیقی» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • بیفایدگی جمعآوری محفوظات و مطالب در حصول علم حقیقی • اهمیت تزکیه و تهذیب در فراگیری علوم • ملاک رحمانی یا نفسانی بودن علوم • بهخدمت گرفتن علم در راستای افکار شیطانی توسّط برخی علماء • علم بدون عبودیّت یعنی علم همراه با نفسانیّت • راه خدا و راه سلوک به اسم نیست؛ کار میخواهد • ظهور و بروز فرعونهای درونی افراد در مواقع مختلف • لزوم بکارگیری علم در غیر مسیر هوای نفسانی • لزوم صدق در عبودیّت و محبّت • همّت عالی یعنی وصول به مرتبۀ ذات احدیّ • آرامش و تسلیم قلب به پیشگاه الهی، حاصل فهم درست • وظیفۀ سالک در مواجعه با عناوین و القاب • اختصاصداشتن عناوینی مثل «علی زمان» به امامزمان علیهالسلام • اثرات منفی ملقّبشدن به القاب تکبّرآور برای نفس • بطلان تعبّد کورکورانه نسبت به مبانی فقهی، عرفانی و عقیدتی • شخصیتزدگی مانع رشد فکری و ارتقاء فرهنگی جامعه
عنوان بصری ج4
198کنند. آمدند و تازیانههای خاردار برداشتند و آنقدر بر بدن این مرد کوبیدند که گوشت و استخوان و پوستش در هم مخلوط شد!1
علمای ما اینطور بودند، شهید اول در راه احیای دین سرش بر باد رفت2 و شهید ثانی در راه احیای تشیّع شهید شد.3 بزرگان ما برای دین جانشان را از دست دادند؛ حالا برخی به مرگ طبیعی و برخی به شهادت!
ملاک عمل در برخورد با علما و بزرگان
این نماز و روزۀ شما را همینها به اینجا رساندهاند؛ حالا عارف و از اولیای خدا نیستند که نیستند، به مرتبۀ اعلا نرسیدند که نرسیدند! اولیای خدا هم ائمه نیستند، آیا به قضیه اشکال وارد است؟! مرتبۀ امام از همه بالاتر است و باید هم بالاتر باشد. ما نمیتوانیم به صِرف اینکه عالمی در یک مرتبۀ ضعیف است، بیاییم و اصلاً تمام وجود او را از بین ببریم و بگوییم: این باید اصلاً کنار رود و مطرود و ملعون و مورد سخط و غضب خدا است!
مرحوم آقای خوئی نیز مردی بزرگوار و اهل تهجّد بود و أعمال ایشان برای خدا بود، و من نسبت به ایشان اطلاع دارم؛ همۀ اینها بهجای خودش محفوظ، اما اظهار نظر ایشان را راجع به عرفان نمیتوانیم قبول کنیم!
ما باید با دید و فکر باز مرام و مکتب هر کس را با مرام ائمه علیهم السلام بسنجیم. مقدار ارزش هر کسی منوط بهمقدار متابعت او از مکتب ائمّه علیهم السلام است. وقتی که قطعاً میدانیم بحث از مسائل علمی و منطقی و فلسفی جزء اصول مسلّم مکتب امام صادق است و آن حضرت افراد را با بیان و منطق بهسوی مهاجمین به اسلام سوق میدادند، چگونه ممکن است اجازه و مجال بدهیم که فردی بهعنوان
- رجوع شود به الفوائد الرضویة، محدث قمی، ج ٢، ص ١٠٦٢ و ١٠٦٣؛ روضات الجنات، خوانساری، ج ٨، ص ١٦١.
- رجوع شود به أمل الأمل، شیخ حرّ عاملی، ج ١، ص ١٨٢؛ روضات الجنات، ج ٧، ص ١٢.
- رجوع شود به أعیان الشیعة، ج ٧، ص ١٥٧.
