
آموزههای معرفت ج 2
شرح دعای ابوحمزه ثمالی
جلد دوم از مجموعۀ ارزشمندِ «آموزههای معرفت» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرا رهپویانِ مکتب عرفان و توحید ایراد فرمودهاند که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. از آنجا که خود مرحوم مؤلّف بارها این دعای شریف به با نام «آییننامه سلوک» یاد کردهاند، از اینرو در شرح این نی قدّساللَهسرّه در «شرح دعای ابوحمزۀ ثمالی» است که طیّ سالیان متمادی، در شبهای ماه رمضان برای رفقا و شاگردان سلوکی و دعا، به طرح مباحث دقیق عرفان عملی پرداخته و سرمایۀ عظیمی برای مشتاقان لقای محبوب و دلدادگان حریم معبود بهجای گذاشتند، که به تصدیق اهل معرفت، در نوع خود بینظیر و بیبدیل است. جلد دوم مربوط به شرح این دعای شریف در طی سالهای 1418 و 1419 هجریقمری میباشد. اهم مطالب مندرج در این مجلّد: • برهان صدّیقین و محوریّت عرفانالهی • بیدردی و بینیازی انسان، دلیل بیالتفاتی و بیتوجهی او • وجه تمایز علوم حقیقی از مجازی • هدف از جعل غرائز و شهوات در نفس عقلانی انسان • دیدگاه اهل معرفت پیرامون مسئله «ازدواج مجدّد» و «متعه» • حکومت غلبۀ احساسات بر عقل در میان مردم دنیا • علت عدم امکان بیان برخی احکام شرعی • لزوم اجتناب از اوهام شیطانی برای حفظ وحدت میان رفقای سلوکی • اهمیّت حاکمیت حالات توحیدی در انسان • جایگاه اجتهاد و تقلید در مکتب عرفان • لزوم اتحاد با اولیای الهی برای ادراک حقیقت کلام و فعل آنها • کیفیت شناخت اسماء و صفات پروردگار • حقیقت استجابت دعا • کیفیت مناجات ظاهری و باطنی با پروردگار • راهکارهای اسلام در جلوگیری از سوء استفاده از سنّتهای اسلامی
آموزههای معرفت ج 2
201ما ﴿تَخۡلُقُ مِنَ ٱلطِّينِ كَهَيَۡٔةِ ٱلطَّيۡرِ بِإِذۡنِي﴾ را میبینیم و این را میفهمیم، میگوییم: خودمان هم بلدیم این را درست کنیم؛ آب را برمیداریم و با گل قاطی میکنیم، به شکل گنجشک میشود. اما آن کاری که تو میکنی، ﴿فَتَنفُخُ فِيهَا فَتَكُونُ طَيۡرًا﴾؛ «اینکه در آن میدمی و طیر میشود»، یعنی چه؟! دمیدن: یعنی فوت کردن. ﴿فَتَكُونُ طَيۡرًا﴾؛ یعنی عنوان طیریّت بر او عارض میشود و حیات پیدا میکند. قبل از اینکه در او بدَمی، طیریّت بر او عارض نمیشود و متصف به طیَران نمیشود؛ فقط گِل است و صورت دارد. اما وقتی که شما آمدید و در او دمیدید و جان گرفت، معنوَن به عنوان طیران میشود و به آن متصف میشود.
این آیه چه چیزی را میخواهد برساند؟ ما نسبت به کار حضرت عیسی فقط در آن محدودهای معرفت پیدا میکنیم که خودمان قادر هستیم؛ یعنی تا آنجایی که آیه میگوید: ﴿اول از گل درست ميكني.﴾ ما هم بلدیم از گل، شکل درست کنیم؛ کوزهگرها هم این کار را میکنند. این میشود تساوی در رتبۀ بین ما و بین حضرت عیسی؛ یعنی فقط در محدودۀ شکل طین میدانیم که حضرت عیسی چهکار میکند، چون خودمان هم تا این مقدار بلد هستیم.
اما نسبت به شِقّ دوم که میفرماید: ﴿فَتَنفُخُ فِيهَا فَتَكُونُ طَيۡرَۢا بِإِذۡنِي﴾، حضرت عیسی کار دیگری میکند که اگر ما تا قیامت هم انجام بدهیم، نمیشود؛ و آن اینکه او در آن میدمد و تبدیل به طیر میشود! حالا شما دائماً در آن بدَم؛ تنها کاری که دَم شما میکند این است که گِل را خشک میکند، ولی به او طیران نمیدهد. آیا شما میتوانید پی ببرید که حضرت عیسی چه میکند؟! آیا نسبت به این رتبه عارف هستید؟! شما به این عارف نیستید که حضرت عیسی چگونه در آن میدمد.
آیۀ شریفه میفرماید: ﴿وَ نَفَخۡتُ فِيهِ مِن رُّوحِي﴾؛1 یعنی همانطوری میدمی که من
- سوره حجر (١٥) آیه ٢٩؛ سوره ص (٣٨) آیه ٧٩. معاد شناسی، ج ٦، ص ٢٤٧:
«من از روح خودم در آدم دمیدم.»
- سوره حجر (١٥) آیه ٢٩؛ سوره ص (٣٨) آیه ٧٩. معاد شناسی، ج ٦، ص ٢٤٧:
