
آموزههای معرفت ج 2
شرح دعای ابوحمزه ثمالی
جلد دوم از مجموعۀ ارزشمندِ «آموزههای معرفت» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرا رهپویانِ مکتب عرفان و توحید ایراد فرمودهاند که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. از آنجا که خود مرحوم مؤلّف بارها این دعای شریف به با نام «آییننامه سلوک» یاد کردهاند، از اینرو در شرح این نی قدّساللَهسرّه در «شرح دعای ابوحمزۀ ثمالی» است که طیّ سالیان متمادی، در شبهای ماه رمضان برای رفقا و شاگردان سلوکی و دعا، به طرح مباحث دقیق عرفان عملی پرداخته و سرمایۀ عظیمی برای مشتاقان لقای محبوب و دلدادگان حریم معبود بهجای گذاشتند، که به تصدیق اهل معرفت، در نوع خود بینظیر و بیبدیل است. جلد دوم مربوط به شرح این دعای شریف در طی سالهای 1418 و 1419 هجریقمری میباشد. اهم مطالب مندرج در این مجلّد: • برهان صدّیقین و محوریّت عرفانالهی • بیدردی و بینیازی انسان، دلیل بیالتفاتی و بیتوجهی او • وجه تمایز علوم حقیقی از مجازی • هدف از جعل غرائز و شهوات در نفس عقلانی انسان • دیدگاه اهل معرفت پیرامون مسئله «ازدواج مجدّد» و «متعه» • حکومت غلبۀ احساسات بر عقل در میان مردم دنیا • علت عدم امکان بیان برخی احکام شرعی • لزوم اجتناب از اوهام شیطانی برای حفظ وحدت میان رفقای سلوکی • اهمیّت حاکمیت حالات توحیدی در انسان • جایگاه اجتهاد و تقلید در مکتب عرفان • لزوم اتحاد با اولیای الهی برای ادراک حقیقت کلام و فعل آنها • کیفیت شناخت اسماء و صفات پروردگار • حقیقت استجابت دعا • کیفیت مناجات ظاهری و باطنی با پروردگار • راهکارهای اسلام در جلوگیری از سوء استفاده از سنّتهای اسلامی
آموزههای معرفت ج 2
147متوجه هستید چه میخواهم بگویم؟! چون در خاک جنبۀ وحدت است و در خاک تعین نیست، از همۀ تعیّنات خالیتر میشود. ﴿مِنۡهَا خَلَقۡنَٰكُمۡ وَفِيهَا نُعِيدُكُمۡ وَمِنۡهَا نُخۡرِجُكُمۡ تَارَةً أُخۡرَىٰ﴾؛1 همهچیز از خاک است. این جنبۀ وحدت است، و بهخاطر همین، بچهها خاک را دوست دارند. طبع بچه و قبلهنمای او بهسمت وحدت توجه میکند؛ لذا بین بچه و بین خاک یک رابطه و ارتباطی وجود دارد، و اصلاً خاک را دوست دارد. چون بچه به وحدت توجه دارد، میآید و با خاک کلنجار میرود. خاک با سنگ فرق میکند؛ مُهر هم نه، خاک بدون تعین از مهر هم بالاتر است. خاک باید سجدهگاه انسان باشد؛ اما میبینیم اگر ما بخواهیم خاک را بیاوریم، کثیفکاری میشود، آن را به مهر تبدیل میکنیم. مهر سیدالشهدا چون خاک محض است و انتساب به آن وجود مقدس دارد، باید سجدهگاه ما واقع بشود.
حاکمیت وحدت و تجلّی عظمت پروردگار و انصراف از تعیّنات در مسئلۀ حج
و این مسئله در همهجا هست؛ شما ببینید در موقع احرام، وقتی که حاجی میخواهد مُحرم بشود، میگویند: برو و یک پارچۀ سفید بینداز. پارچۀ غیر سفید هم میشود، ولی کراهت دارد.2 البته سفید بهتر است و بعضیها شبهۀ وجوب کردهاند، و خیلیها هم فتوا دادهاند به اینکه حتماً باید سفید باشد. و اقرب هم همین است که سفیدی وجوب دارد، الاّ اینکه نباشد؛ آنوقت انسان میتواند از پارچههای دیگر استفاده کند. چون سفید هیچ تعیّنی ندارد؛ پارچههای دیگر تعیّن دارند، انسان با پارچههای قرمز به فکر میرود، با سیاهی به فکر میرود، با سبزی به فکر میرود و.... خدا هم میگوید: وقتی که میخواهی بهطرف من بیایی، تعیّناتت را کنار بگذار! وقتی که میخواهی بهطرف من بیایی، علمت را کنار بگذار! آخر ای مردک، آن علمی که تو داری، از کیسۀ خالهات که نیاوردهای! آخر ای مردک، آن پولی که
- سوره طه (٢٠) آیه ٥٥. معاد شناسی، ج ٧، ص ٢٦٥:
«از زمین شما را آفریدیم، و در زمین باز میگردانیم، و از زمین برای بار دیگر بیرون میآوریم.» - رجوع شود به وسائل الشّیعة، ج ١٢، ص ٣٥٨ ـ ٣٦٠.
- سوره طه (٢٠) آیه ٥٥. معاد شناسی، ج ٧، ص ٢٦٥:
