
آموزههای معرفت ج 1
شرح دعای ابو حمزه ثمالی
جلد اول از مجموعۀ ارزشمندِ «آموزههای معرفت» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح دعای ابوحمزۀ ثمالی» است که طیّ سالیان متمادی، در شبهای ماه رمضان برای رفقا و شاگردان سلوکی و رهپویانِ مکتب عرفان و توحید ایراد فرمودهاند که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. از آنجا که خود مرحوم مؤلّف بارها این دعای شریف را با نام «آییننامه سلوک» یاد کردهاند، از اینرو در شرح این دعا، به طرح مباحث دقیق عرفان عملی پرداخته و سرمایۀ عظیمی برای مشتاقان لقای محبوب و دلدادگان حریم معبود بهجای گذاشتهاند، که به تصدیق اهل معرفت، در نوع خود بینظیر و بیبدیل است. جلد اول مربوط به شرح این دعای شریف در طی سالهای 1414 تا 1416 هجریقمری میباشد. اهم مطالب مندرج در این مجلّد: • اهمیت ادب در سلوکالیاللَه • تأکید اولیایالهی نسبت به سکوت و تفکر در ذات خویش • جایگاه عقل و حجّیّت آن، در مواجهه با دستورات اولیایالهی • اهمیّت فهم و ادراک ظرافتهای سلوکی • لزوم آمادگی سالک برای امتحانات و ابتلائات • نزدیکی به پروردگار بر اساس میزان اعتراف انسان به فقر و نیاز خویش • خلوص و حال فقر، عمود خیمۀ سالک • لزوم خالیبودن ذهن و صفای ضمیر جهت حضور نزد اولیایالهی • اولیایالهی مجرای نزول مشیّت پروردگار • آینۀ وجود اولیایالهی، نشاندهندۀ باطن انسانها • حالت پدرانۀ اولیایالهی نسبت به جمیع انسانها • دلیل وحشت افراد از شنیدن کلمات توحیدی اولیایالهی • کیفیت دعای بنده و اجابت پروردگار • نحوۀ تربیت باطنی ولیّخدا برای ایجاد استعداد تجلیات خداوند در انسان • حضرت حدّاد: «لطف اولیایالهی در ستاندن است نه دادن!»
آموزههای معرفت ج 1
99...1
- [ادامه تعلیقه صفحه قبل] فقال لَهُم رَسولُ اللهِ صلّی الله علیه و آله و سلم: کَلّا! إنّ هَذِهِ خُطُواتُ الشَّیطانِ فَیُرَغِّبُکُم فی الدُّنیا! وَاللهِ لَو تَدومونَ عَلَى الحالَةِ الّتی وَصَفتُم أنفُسَکُم بِها، لَصافَحَتکُمُ المَلائِکَةُ و مَشَیتُم عَلَى الماءِ! و لَولا أنَّکُم تُذنِبونَ فَتَستَغفِرونَ اللهَ لَخَلَقَ اللهُ خَلقًا حَتَّى یُذنِبوا ثُمَّ یَستَغفِروا اللهَ فَیَغفِرَ اللهُ لَهُم! إنّ المُؤمِنَ مُفَتَّنٌ تَوّابٌ! أ ما سَمِعتَ قَولَ اللهِ عَزَّوَجَلَّ: ﴿إنَّ اللهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَ يُحِبُّ المُتَطَهِّرِينَ﴾؟! و قالَ: ﴿استَغفِروا رَبَّكُم ثُمَّ تُوبُواْ إلَيهِ﴾.“»
ترجمه: «سلام بن مستنیر گوید: نزد امام باقر علیه السّلام بودم که حُمران بن أعین بر حضرت وارد شد و از حضرت مسائلی را پرسید، چون عزم رفتن کرد به حضرت عرض کرد: خداوند سایه شما را بر سر ما طولانی گرداند و ما را به وجود مبارک شما متمتع گرداند! همانا ما پیش شما میآییم و بیرون نمیرویم الاّ اینکه رقّتی در قلب پیدا میکنیم و نفوس ما از دنیا کنده میشود و آنچه در دستان مردم از اموال وجود دارد نزد ما پست میگردد! سپس چون از نزد شما میرویم و با مردم و تاجران همنشین میشویم، دوباره به دنیا علاقهمند میشویم!
حضرت فرمودند: ”همانا دلها گاهی سخت میگردد و گاهی نرم میشود!“
سپس فرمودند: ”همانا اصحاب پیغمبر به حضرت عرض کردند که ما از نفاق میترسیم!
حضرت فرمودند: چرا چنیناید؟
عرض کردند: ما وقتی نزد شما هستیم و شما ما را متذکّر مینمایید و در ما رغبت آخرت ایجاد میکنید، در ما جنبشی به وجود میآید، دنیا را فراموش میکنیم و بدان بیرغبت میشویم، گویی ما همینجا آخرت و بهشت و جهنّم را مشاهده میکنیم! امّا چون از پیش شما میرویم و وارد این خانهها میشویم و بوی این بچهها و خانواده و زندگی به مشام ما میرسد، نزدیک است که از این حال خارج شویم، و حتّی گویی که اصلاً خبری از اینچنین قضیهای نبوده است! آیا نمیترسی که این قضیه در ما نشان از نفاق باشد؟!
رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: نه، چنین نیست؛ اینها دامهای شیطان است که شما را به دنیا رغبت میدهد. به خدا قسم اگر در آن حالی که گفتید، مداومت داشته باشید همانا با ملائکه مصافحه میکنید و بر روی آب راه میروید! ولیکن (خدا میبخشد و) اگر شما گناه نمیکردید که در پس آن استغفار نمایید، خداوند خلق دیگری میآفرید که گناه کنند و سپس استغفار نمایند و خدا هم آنان را ببخشد. همانا مؤمن فریفته میشود و بسیار هم توبه میکند. آیا قول خداوند عزّوجلّ را نشنیدی: ﴿خداوند توبهکنندگان و تطهیر کنندگان را بسیار دوست دارد﴾؟! و فرمود: ﴿از خدایتان طلب مغفرت نمایید، سپس بهسوی او رجوع نمایید!﴾“» (محقّق)
- [ادامه تعلیقه صفحه قبل] فقال لَهُم رَسولُ اللهِ صلّی الله علیه و آله و سلم: کَلّا! إنّ هَذِهِ خُطُواتُ الشَّیطانِ فَیُرَغِّبُکُم فی الدُّنیا! وَاللهِ لَو تَدومونَ عَلَى الحالَةِ الّتی وَصَفتُم أنفُسَکُم بِها، لَصافَحَتکُمُ المَلائِکَةُ و مَشَیتُم عَلَى الماءِ! و لَولا أنَّکُم تُذنِبونَ فَتَستَغفِرونَ اللهَ لَخَلَقَ اللهُ خَلقًا حَتَّى یُذنِبوا ثُمَّ یَستَغفِروا اللهَ فَیَغفِرَ اللهُ لَهُم! إنّ المُؤمِنَ مُفَتَّنٌ تَوّابٌ! أ ما سَمِعتَ قَولَ اللهِ عَزَّوَجَلَّ: ﴿إنَّ اللهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَ يُحِبُّ المُتَطَهِّرِينَ﴾؟! و قالَ: ﴿استَغفِروا رَبَّكُم ثُمَّ تُوبُواْ إلَيهِ﴾.“»
