امام شناسی ج7

متقدّمین و متأخّرین تصنیف شده باشد؟!

 قصّۀ غدیرخمّ را محمّد بن إسْحق، و أحمد بَلاذُری، و مُسْلم بن حَجَّاج، و أبو نُعَیم إصفهانی، و أبو‌الحسن دار قُطْنِی، و أبو‌بکر بن مردویه، و ابن شاهین مَرْوَزی، و أبو‌بکر باقلانی، و أبو‌المعالی جُوَینی، و أبو‌إسحق ثَعْلَبی، و أبو‌سعید خرگوشی، و أبو‌المُظفَّر سَمْعانی، و أبو‌بکر بن شَیْبَة، و علیّ بن جَعْد، و شُعْبَة، و أعْمَشْ، و ابن عَیَّاش، و ابن سلاَح، و شَعْبی، و زُهْری، و إقْلیسی، و جِعابی، و ابن بَیِّع، و ابن مَاجَة، و ابن عَبْدِ‌رَبِّه، و الکَانِی، و شَرِیک قاضی، و أبُو‌یَعْلی موصلی از طرق عدیده، و أحمد بن حَنْبَل از بیست طریق، و ابنِ بَطَّة از بیست و سه طریق روایت کرده‌اند. و علیّ بن هِلال مُهَلَّبی کتاب «غدیر» را تصنیف کرده است؛ و أحمد بن مُحمّد بن سَعِید کتاب راویان حدیث غدیر را تصنیف نموده است؛ و ابن جَرِیر طبری کتاب «ولایت‌» را که آن کتاب غدیرخمّ است؛ و در آن هفتاد طریق برای آن ذکر کرده است؛ و مَسْعُود شَجَری کتابی در روات و طُرُق این خبر؛ و رَازی در کتاب خود أسمآء روات آنرا به ترتیب حروف معجم ذکر کرده است. و أبُو‌العبّاس ابن عُقْدَة کتابی تصنیف کرده است، و گفته است که: شنیدم که أبو‌علی عطار همدانی می‌گفت که: این حدیث‌ برای من از دویست و پنجاه طریق روایت‌ شده است.

 و سپس از شهرآشوب جدّش قضیّه أبو المعالى جوینى در بغداد و مشاهدۀ جلد بیست و هشتم از کتاب روات غدیر را که بر روى آن نوشته بود: جلد بیست و نهم به دنبال خواهد آمد، در نزد صحّاف، و تعجّب أبو المعالى را نقل مى‌کند¹.

 بارى از آنچه ذکر شد معلوم شد که داستان غدیر خمّ از مسلّمیّات و ضروریّات تاریخ است؛ و انکار آن در حکم إنکار خورشید بر فراز آسمان در روز روشن و هواى صاف و غیر غبار آلوده است، بطورى که حتّى متجدّدین از دانشمندان سنّى مذهب متعصّب مصرى آن را قبول دارند؛ غایة الأمر چون روح نصب ولایت و امام را مُنافِى با دموکراسى مغرب پسند مى‌دانند، آن را از جهت عمل و تطبیق خارجى نمى‌پسندند؛ و داستان رأى‌گیرى و انتخاب امام را به صورت رأى‌