
امام شناسی ج7
جلد هفتم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «بخش دوم از موضوع غدیر: بحثی مبسوط درباره حدیث ولایت» و «تفسیر آیۀ تبلیغ» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • نصب امیرالمؤمنین در روز غدیر به ولایت عامّه مطلقه • ابلاغ ولایت امیرالمؤمنین علیهالسلام در طول دوران نبوت • موارد مخالفت صریح عمر با رسول خدا صلی الله علیه و آله • نظریه عمر در امامت، نظریه ماکیاول است • مشکلات و پیامدهای تحمّل ولایت • شرح واقعۀ عظیم و تاریخی غدیر خم و خطبههای رسول الله صلیالله علیه و آله • بحث و تحقیق در شأن نزول و مفاد «آیه تبلیغ» • تحقیقی بلیغ در سند و مفادِ حدیث ولایت: مَن کُنتُ مَولاه فعَلیٌّ مولاه • راویان و لغویین و دانشمندانِ علوم مختلف که واقعۀ غدیر خم را نقل کردهاند • تحقیق معنای حقیقی «مولیٰ» و «ولایت» در لغت و موارد استعمال آنها • مقصود از «مولا» در حدیث غدیر، همراه با ذکر ادله و شواهد بر اثبات معنایِ صحیح آن
امام شناسی ج7
200و نصوص رسول اکرم صلى اللَه علیه و آله دربارۀ او ذکر کردهاند همه را بیان مىکنند تا اینکه در این خطبه مىفرماید: فَقَدْ تَرَکَتْ بَنُو إسْرَائیلَ هَارُونَ وَ هُمْ یَعْلَمُونَ أنَّهُ خَلِیفَةُ مُوسَی فِیهِمْ وَاتَّبَعُوا السَّامِریَّ، وَ قَدْ تَرَکَتْ هَذِهِ اْلاُمَّةُ أبِی وَ بَایَعُوا غَیْرَهُ وَ قَدْ سَمِعُوا رَسُولَ اللَهِ صلّی اللَه علیه و آله و سلّم یَقُولُ لَهُ: أنْتَ مِنِّی بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَی إلّاَ النُّبُوَّةَ. وَ قَدْ رَأَوْا رَسُولَ اللَهِ صلّی اللَه علیه و آله و سلّم نَصَبَ أبِی یَوْمَ غَدِیرِ خُمٍّ وَ أمَرَهُمْ أنْ یُبَلِّغَ الشَّاهِدُ مِنْهُمُ الْغَائِبَ1.
«بنى إسرائیل نیز هارون را ترک کردند با آنکه مىدانستند او جانشین حضرت موسى است در میان آنها، و از سَامِرى پیروى کردند. و این اُمّت پدر مرا ترک کردند و با غیر او بیعت کردند درحالىکه از رسول خدا صلى اللَه علیه و آله شنیده بودند که به او مىفرمود: منزلۀ تو نسبت به من منزله هارون است نسبت به موسى به استثناء نبوّت. و آنها رسول خدا صلى اللَه علیه و آله را دیده بودند که در روز غدیر خمّ پدرم را به ولایت نصب نمود و مردم را أمر کرد که حاضران از ایشان به غائبان برسانند».
و نیز در «أمالى» همین مضمون از خطبۀ حضرت إمام حسن را با ألفاظى دیگر و با سندى دیگر از عبد الرّحمن بن کَثِیر، از جعفر بن محمّد، از پدرش، از جدّش: على بن الحسین علیه السّلام روایت مىکند2.
إنکار أبوحَنِیفَه حدیث غدیر را، با اعتراف او به وقوع واقعۀ غدیر
و نیز شیخ محمّد بن محمّد بن نعمان معروف به شیخ مفید، در «أمالى» خود با سند متّصل خود روایت مىکند از محمّد بن نَوْفَل بن عَائِذ صَیْرفی که او گفت: من در نزد هَیْثَم بن حَبِیب صَیْرَفی بودم که أبوحَنِیفَة: نُعْمان بن ثَابِت بر ما وارد شد؛ و در بین ما سخن از أمیرالمؤمنین علىّ بن أبیطالب علیه السّلام به میان آمد، و سخن از غدیر خمّ بین ما ردّ و بدل شد.
أبوحَنِیفَة گفت: من به أصحاب خودم گفتهام که شما در برابر اینها (شیعیان) إقرار به حدیث غدیر خمّ نکنید زیرا که در این صورت در مخاصمه و نزاع بر شما غالب مىشوند!
در این حال رنگ از چهره هَیْثَم بن حبیب صَیْرفى پرید و سیمایش دگرگون
- «غایة المرام» ص ٩٦، حدیث سى و پنجم. و «أمالى شیخ» ج ٢، ص ١٧٢ و ص ١٧٣.
- «غایة المرام» ص ٩٦، حدیث سى و ششم.
