
امام شناسی ج7
جلد هفتم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «بخش دوم از موضوع غدیر: بحثی مبسوط درباره حدیث ولایت» و «تفسیر آیۀ تبلیغ» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • نصب امیرالمؤمنین در روز غدیر به ولایت عامّه مطلقه • ابلاغ ولایت امیرالمؤمنین علیهالسلام در طول دوران نبوت • موارد مخالفت صریح عمر با رسول خدا صلی الله علیه و آله • نظریه عمر در امامت، نظریه ماکیاول است • مشکلات و پیامدهای تحمّل ولایت • شرح واقعۀ عظیم و تاریخی غدیر خم و خطبههای رسول الله صلیالله علیه و آله • بحث و تحقیق در شأن نزول و مفاد «آیه تبلیغ» • تحقیقی بلیغ در سند و مفادِ حدیث ولایت: مَن کُنتُ مَولاه فعَلیٌّ مولاه • راویان و لغویین و دانشمندانِ علوم مختلف که واقعۀ غدیر خم را نقل کردهاند • تحقیق معنای حقیقی «مولیٰ» و «ولایت» در لغت و موارد استعمال آنها • مقصود از «مولا» در حدیث غدیر، همراه با ذکر ادله و شواهد بر اثبات معنایِ صحیح آن
امام شناسی ج7
182که ضبط کردهاند به اختلاف نوشتهاند؛ بعضى سه بیت، و بعضى چهار بیت، و بعضى پنج بیت، و در اغلب شش بیت، و بعضى ده بیت، و بیشتر از آن نیز ذکر کردهاند؛ و ما اینک طبق نقل «الْغَدِیر» آن را مىآوریم؛ و بعضى از بزرگان از عامّه و شیعه را که آن غدیریّه را در کتب خود ذکر کردهاند، به إجمال ذکر مىکنیم:
یُنَادِیِهمُ یَوْمَ الْغَدِیرِ نَبِیُّهُمْ *** بُخُمٍّ وَأسْمِعْ بِالرَّسُولِ مُنَادِیَا١ یَقُولُ: فَمَنْ مَوْلاَکُمُ وَ نَبِیُّکُمْ *** فَقَالُوا وَ لَمْ یُبْدُوا هُنَاکَ التَّعَامِیَا٢ إلَهُکَ مَوْلاَنَا وَ أنْتَ نَبِیُّنَا *** وَ لَمْ تَلْقَ مِنَّا فِی الْوَلاَیَة عَاصِیَا٣ فَقَال لَهُ: قُمْ یَا عَلِیُّ فَإنَّنِی *** رَضِیتُکَ مِنْ بَعْدِی إمَامًا وَ هَادِیَا٤ فَمَنْ کُنْتُ مَوْلاَهُ فَهَذَا وَلِیُّهُ *** فَکُونُوا لَهُ أتْبَاعَ صِدْقٍ مُوَالِیَا٥ هُنَاکَ دَعَا اللَهُمَّ: وَالِ وَلِیُّه *** وَ کُنْ لِلَّذِی عَادَا عَلِیًّا مُعَادِیَا٦ ١ ـ «در روز غدیر خمّ، پیامبر این مردم و این امّت، این قوم را ندا مىکند؛ و چقدر نداى این پیامبر که منادى حقّ است براى امّت، شنوا کننده و فهماننده است».
٢ ـ پس پیامبر گفت: اى مردم! مولاى شما و پیامبر شما کیست؟! و آن امّت بدون آنکه تجاهلى کرده و چشم بر هم نهاده باشند، گفتند:
٣ ـ خداى تو مولاى ماست! و تو پیامبر ما هستى! و دربارۀ ولایت از میان ما هیچ مخالفى را نخواهى یافت.
٤ ـ در این حال پیامبر به على گفت: بر پا خیز اى على! زیرا که من مىپسندم که تو بعد از من امام و هادى باشى!
٥ ـ پس هر کس که من مولاى او هستم؛ این على ولىّ اوست؛ و بنابراین اى مردم! شما پیروان صدیق، و از موالیان راستین او بوده باشید.
٦ ـ در آنجا پیامبر دعا کرد، که: بار پروردگارا! تو ولایت آنکه را داشته باش که او ولایت على را دارد! و دشمن باش با آنکه با على دشمن است»!
علمائى که شعر حسّان بن ثابت را در غدیر خمّ ذکر کردهاند
از مشاهیر علماى عامّه کسانى که أبیات غدیریّه حسّان را در کتب خود آوردهاند عبارتند از:
١ ـ حافظ أبو عبد اللَه مرزبانى محمّد بن عمران خراسانى متوفّى در سنۀ ٣٧٨
