امام شناسی ج7
جلد هفتم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «بخش دوم از موضوع غدیر: بحثی مبسوط درباره حدیث ولایت» و «تفسیر آیۀ تبلیغ» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • نصب امیرالمؤمنین در روز غدیر به ولایت عامّه مطلقه • ابلاغ ولایت امیرالمؤمنین علیهالسلام در طول دوران نبوت • موارد مخالفت صریح عمر با رسول خدا صلی الله علیه و آله • نظریه عمر در امامت، نظریه ماکیاول است • مشکلات و پیامدهای تحمّل ولایت • شرح واقعۀ عظیم و تاریخی غدیر خم و خطبههای رسول الله صلیالله علیه و آله • بحث و تحقیق در شأن نزول و مفاد «آیه تبلیغ» • تحقیقی بلیغ در سند و مفادِ حدیث ولایت: مَن کُنتُ مَولاه فعَلیٌّ مولاه • راویان و لغویین و دانشمندانِ علوم مختلف که واقعۀ غدیر خم را نقل کردهاند • تحقیق معنای حقیقی «مولیٰ» و «ولایت» در لغت و موارد استعمال آنها • مقصود از «مولا» در حدیث غدیر، همراه با ذکر ادله و شواهد بر اثبات معنایِ صحیح آن
مرتب سازی:
امام شناسی ج7
146خطبهاى خواندند که در آن عبارت مَنْ کُنْتُ مَوْلاهْ فَعَلِىٌّ مَوْلاهُ آمده است.
آیۀ ﴿يا أَيُّهَا الرَّسُولُ﴾ به آیۀ تبلیغ معروف است؛ و حدیث مَنْ کُنْتُ مَوْلاَهُ فَعَلِیٌّ مَوْلاَهُ به حدیث ولایت مشهور است؛ و بحث در این دو مورد از هم جدا و ارتباطى با هم ندارند؛ یعنى ممکنست کسى مانند بعضى از عامّه در شأن نزول آیۀ تبلیغ و یا در دلالت آن تشکیک کند ولى در حدیث ولایت سنداً و یا دلالةً تشکیک نکند. ما بحمد اللَه و مَنِّه این دو بحث را از هم متمایز نمودیم؛ و در آیۀتبلیغ از جهت شأن نزول آن راجع به سرور موحّدان عَلِىٌّ بْنُ أبِیطالِب علیه السّلام و همچنین راجع به مفاد و محتواى تفسیرى آن بحث وافى کردیم؛ و بحث در حدیث ولایت را به بعد از آن موکول نمودیم.
و اینک که با توفیق حضرت خداوندى بحث دربارۀ آیۀ تبلیغ به پایان رسیده است؛ زمان بحث در حدیث ولایت فرا رسیده است؛ امید است ان شاء اللَه تعالى در این موضوع هم به قدر توان ناقابل خود بحثى بنمائیم؛ و سپس به بحث در مُفاد آیۀ مُطْلَعِ سخن که در روز غدیر نازل شده است بپردازیم.
قصیدۀ امام زیدیّه یَمَنى، المنصور بالله
٢١وَهْوَ الْوَلِیُّ أیُّهَذَا السَّامِعُ *** مُؤْتِی الزَّکَاةِ الْمَرْءَ وَ هْوَ رَاکِعُ وَالشَّاهِدُ التَّالِی فَأیْنَ الْجَامِعُ *** لِلْقَوْمِ؟ هَلْ ثَمَّ دَلِیلٌ قَاطِعُ؟١ ٢٢وَهْوَ وَلِیُّ الْحَلِّ وَ اْلإبْرَامِ *** وَاْلأمْرِ وَ النَّهْیِ عَلَی الأنَامِ بِحُکْمِ ذِی الْجَلاَلِ وَ اْلإکْرَامِ *** وَ مَا قَضَاهُ فِی اُولِی اْلأرْحَامِ ٢ ٥٤وَقَالَ فِیهِ الْمُصْطَفَی:أنْتَ الْوَلِیِّ *** وَ مِثْلُهُ: أنْتَ الْوَزِیرُ وَ الْوَصِیّ وَ کَمْ وَکَمْ قَالَ لَهُ: أنْتَ أخِی؟ *** فَأیُّهُمْ قَالَ لَهُ مِثْلَ عَلِیّ؟٣ ٥٥ وَ هَلْ سَمِعْتُ بِحَدیثِ مَوْلَی *** یَوْمَ «الْغَدِیرِ» وَ الصَّحِیحُ أوْلَی ألَمْ یَقُلْ فِیْهِ الرَّسُولُ قَوْلاَ *** لَمْ یُبْقِ لِلْمُخَالِفِینَ حَوْلاَ؟٤ ٥٦وَهَلْ سَمِعْتَ بِحَدِیثِ الْمَنْزِلَةْ *** یَجْعَلُ هَارُونَ النَّبِیَّ مِثْلَهْ؟ وَ ثَبَّتَ الطُّهْرَ لَهُ مَا کَانَ لَهْ *** مِنْ صِنْوِهِ مُوسَی فَصَارَ مَدْخَله٥ ٥٧مِنْ حَیْثُ لَوْ لَمْ یَذْکُرِ النُّبُوَّهْ *** کَانَتْ لَهُ مِنْ بَعْدِهِ مَرْجُوَّهْ فَاسْتُثْنِیَتْ وَ نَالَ ذُو الْفُتُوَّهْ *** عُمُومَ مَا لِلْمُصْطَفَی مِنْ قُوَّهْ ٦1 - این ابیات از أبو محمّد المنصور بالله متولد در ٥٩٦ و متوفّى در ٦٧٠ است که از أئمّۀ زیدیّه در بلاد یَمَن بوده و از أولاد یحیى الهادى الى الحقّ یمنى است؛ او از امامان أدب و عربیّت و حدیث و شعر و مناظره و احتجاج بوده؛ و در این فنون ید طولائى داشته است؛ غدیریّه و ترجمۀ أحوال او را در «الغدیر» ج ٥ از ص ٤١٨ تا ص ٤٢٤ آورده است، و گفته است غدیریۀ او ٧٠٨ بیت است، و همه آن به صورت دو بیتى است، و ٦٢ قسمت از آن دو بیتى را انتخاب نموده است، و ذکر کرده است؛ و ما از آنها به مناسبت مقام و اختصار شش دو بیتى به شمارههاى مرقوم انتخاب کرده، و در اینجا آوردیم.