امام شناسی ج7
جلد هفتم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیة‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «بخش دوم از موضوع غدیر: بحثی مبسوط درباره حدیث ولایت» و «تفسیر آیۀ تبلیغ» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهم‌ترین مباحث مندرج در این مجلّد: • نصب امیرالمؤمنین در روز غدیر به ولایت عامّه مطلقه • ابلاغ ولایت امیرالمؤمنین علیه‌السلام در طول دوران نبوت • موارد مخالفت صریح عمر با رسول خدا صلی الله علیه و آله • نظریه عمر در امامت، نظریه ماکیاول است • مشکلات و پیامدهای تحمّل ولایت • شرح واقعۀ عظیم و تاریخی غدیر خم و خطبه‌های رسول الله صلی‌الله علیه و آله • بحث و تحقیق در شأن نزول و مفاد «آیه تبلیغ» • تحقیقی بلیغ در سند و مفادِ حدیث ولایت: مَن کُنتُ مَولاه فعَلیٌّ مولاه • راویان و لغویین و دانشمندانِ علوم مختلف که واقعۀ غدیر خم را نقل کرده‌اند • تحقیق معنای حقیقی «مولیٰ» و «ولایت» در لغت و موارد استعمال آنها • مقصود از «مولا» در حدیث غدیر، همراه با ذکر ادله و شواهد بر اثبات معنایِ صحیح آن
امام شناسی ج7
217و در کتاب «الصّراط المستقیم» بَیاضِی عاملى آورده است که: پسر کمیت، پیغمبر اکرم صلى اللَه علیه و آله را در خواب دید. حضرت به او گفتند: براى من قصیده عَینیّۀ پدرت را بخوان! و من خواندم و چون رسیدم به این بیت: وَ یَوْمَ الدَّوْحِ دَوْحِ غَدِیرِ خُمٍّ، حضرت رسول اللَه گریه شدیدى کردند و گفتند: صَدَقَ أبُوکَ رحمه اللَه؛ إی وَاللَهِ، لَمْ أرَمَثْلَهُ حَقًّا اُضِیعَا1.
«پدرت راست گفت: خداوند رحمتش کند؛ آرى سوگند به خدا. من همانند آن حقّ، حقّى را ندیدم که ضایع شود».
گویند: أوّلین قصیده‌اى که کُمیَت گفت: از هاشمیّات، این قصیده بود:
طَربْتُ وَمَاشَوْقًا إلَی الْبِیضِ أطْرَبُ *** وَلاَ لعِبًا مِنِّی؛وَ ذُوالشَّیْبِ یَلْعَبُ؟١ وَ لَمْ یُلْهِنِی دَارٌ وَلاَ رَسْمُ مَنْزِلٍ *** وَ لَمْ یَتَطَرَّبْنِی بَنَانٌ مُخَضَّبُ2٢ وَلاَ السَّانِحَاتِ الْبَارِحَاتِ عَشِیَّةً *** أمَرَّ سَلِیمُ الْقَرْنِ أمْ مَرَّأ عْضَبُ٣ وَلَکِنْ إلَی أهْلِ الْفَضَائِلِ وَ التُّقَی *** وَ خَیْرِ بَنِی الْحَوَّاءِ وَ الْخَیْرُ یُطْلَبُ٤ إلَی النَّفَر الْبیِضِ الَّذِینَ بِحُبِّهِمْ *** إلَی اللَهِ فِیمَا نَابَنِی أتَقَرَّبُ٥ بَنِی هَاشِمٍ رَهْطِ النَّبیِّ فَإنَّنِی *** بِهِمْ وَلَهُمْ أرْضَی مِرَارًا وَ اُغْضَبُ٦ خَفَضْتُ لَهُمْ مِنِّی جَنَاحِی مَوَدَّةً *** إلَی‌کَنَفٍ عِطْفَاهُ أهْلٌ وَ مَرْحَبُ٧ وَ کُنْتُ لَهُمْ مِنْ هَؤْلاَءِ وَهَؤُلإءِ *** مُحِبًّا عَلَی أنِّی اُذَمُّ وَ اُغْضَبُ٨ وَاُرْمَی وَ أرْمِی بِالْعَدَاوَةِ أهْلَهَا *** وَ إنِّی لاُوُذَی فِیهِمُ وَ اُؤَنَّبُ ٩3 تا آنکه مى‌گوید:
فَمَالِیَ إلّاَ آلُ أحْمَدَ شِیعَةٌ *** وَمَالِیَ إلّاَ مَذْهَبُ الْحَقَّ مَذْهَبُ ١٠ بِأیَّ کِتَابٍ أمْ بِأیَّةِ سُنَّةٍ *** تَرَی حُبَّهُمْ عَارًا عَلَیَّ وَ تَحْسِبُ١١ وَجَدْنَا لَکُمْ فِی آلِ حم آیَةً *** تَأَوَّلَهَا مِنَّا تَقِیٌّ وَ مُعْرِبُ١٢ - «الغدیر» ج ٢، مختصرى از ص ١٨٠ تا ص ١٨٣.
- و این بیت *** را در «شرح شواهد معنی» سیوطی ج ١ ص ٣٤ اضافه کرده است:
وَ لَا أنَا مِمَّنْ يَزْجُرُ الطَّيْرَ هَمُّهُ *** أصَاحَ غُرَابٌ أمْ تَعَرَّضَ ثَعْلَب
«و نیستم من از جملۀ کسانی که قصد و اراده‌اش مرغ فال را به حرکت درآورد؛ خواه کلاغی فریاد برآورد و آواز دهد، و یا روباهی از جلو عبور کند» - «أغانى» طبع ساسى ج ١٥ ص ١١٩ و ص ١٢٠ در ضمن بیان آن براى فرزدق شاعر.